ಹಲವು ಬೇರೆಬೇರೆ ಅಂಶಗಳು ಕೂಡಿ ಮನುಷ್ಯ. ಲೋಕಾನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ಮೂಗು ಮೊದಲಾದ ಜ್ಞಾನೆಂದ್ರಿಯಗಳು, ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕೈಕಾಲು ಮೊದಲಾದ ಕಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮತಿಮನಸ್ಸುಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ ಕರ್ಮದೋಷಗಳು, ಋಣದ ಶೇಷಗಳು, ಪೂರ್ವ ಜನುಮದ ವಾಸನೆ, ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಮನುಷ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಬಹು ಅಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಏರುಪೇರಾಗುವ ಸತ್ತ್ವ, ರಜೋ, ತಮೋ ಗುಣಗಳು, ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಕಾಮಕ್ರೋಧಾದಿ ಆರುಬಗೆಯ ಹಗೆಗಳು ಹೀಗೆ ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ವಿಪರೀತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೆ ನೋವು-ನಲಿವುಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವವಿದೆ. ಆ ಜೀವದೊಳಗೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ ಆತ್ಮವಿದೆ.
