ಇದೇನಾ ರಾಮಾಯಣದ ಸಂಜೀವಿನಿ? ಒಣಗಿ ಸತ್ತಂತಾದರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾವಿನಂತೆ ಹೊರಳಾಡಿ ಜೀವ ಪಡೆಯುವ ಸಸ್ಯ..! Sanjeevani plant

Sanjeevani plant : ಒಂದು ಸಸ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಣಗಿ ಸತ್ತಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ನೀರು ಸಿಕ್ಕ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಸಸ್ಯದ ಜೀವಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಚುರುಕಾಗುತ್ತವೆ. ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಈ ಅದ್ಭುತ ಸಸ್ಯವೇ ಸಂಜೀವಿನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಬದುಕಿಸಿದ ಸಂಜೀವಿನಿ ಇದೇನಾ?

ಸಂಜೀವಿನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ನೆನಪಾಗುವುದು ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಘಟನೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಾಗ ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಅಪರೂಪದ ಔಷಧಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹನುಮಂತನು ಆ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದು ಸಂಜೀವಿನಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಇಡೀ ಪರ್ವತವನ್ನೇ ಹೊತ್ತು ತಂದನು ಎಂಬುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಕಥೆ ಜನರ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದೆ.

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂಜೀವಿನಿ ಎಂಬ ಸಸ್ಯ ಇದೆಯೇ?

ಹೌದು, ಸಂಜೀವಿನಿ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಸಸ್ಯವಿದೆ. ಅದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಸೆಲಜಿನೆಲ್ಲಾ ಬ್ರಯೋಪ್ಟೆರಿಸ್ (Selaginella bryopteris). ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮರದಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ ಹೂ ಬಿಡುವುದಲ್ಲ, ಅದರ ಗುಣ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಒಣಗುವಿಕೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಲಜಿನೆಲ್ಲಾ ಬ್ರಯೋಪ್ಟೆರಿಸ್ ಅನ್ನು ಪುನರುತ್ಥಾನ ಸಸ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೀರಿಲ್ಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ನೀರು ಸಿಕ್ಕಾಗ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಸ್ಯ. ಇದೇ ಗುಣದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಜೀವಿನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಸಸ್ಯ ಸತ್ತಂತೆ ಕಾಣುವುದೇಕೆ?

ಇಲ್ಲಿದೆ ಇದರ ನಿಜವಾದ ರಹಸ್ಯ. ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಈ ಸಸ್ಯದ ಸಣ್ಣ ಎಲೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುದುರಿ ಒಳಕ್ಕೆ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯದ ಹಸಿರು, ಚೈತನ್ಯಭರಿತ ರೂಪ ಬದಲಿ ಒಣಗಿದ ಕಡ್ಡಿಯಂತೆ ಕಾಣಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನವೇ ಮೂಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಸಸ್ಯದ ಒಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಸಾವಲ್ಲ. ತೀವ್ರ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅದರ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಣಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.

ಒಣಗಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ತೇವಾಂಶ ದೊರೆತಾಗ ಅದರ ಎಲೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಂತೆ ಸಸ್ಯದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನೀರು ತಗುಲಿದಾಗ ಇದು ಮತ್ತೆ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ಸಂಜೀವಿನಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಸ್ಯ ಒಂದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಖಚಿತವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿಲ್ಲ.

ಮನುಷ್ಯ ಸತ್ತರೆ ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿಸಬಹುದೇ?

ಇಲ್ಲ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯ. ಈ ಸಸ್ಯ ನೀರು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ತನ್ನ ಜೀವಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸಂಜೀವಿನಿ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಸತ್ತ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತೆ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಸಸ್ಯ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರಿಗೂ ಜೀವ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ.

ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳಿವೆಯೇ?

ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿಷಯ. ಸಂಜೀವಿನಿ ಕುರಿತು ವಿವಿಧ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಾರಗಳು ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಒತ್ತಡ, ಕೋಶ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಜೈವಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಕೆಲವು ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಂಜೀವಿನಿ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 2005ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಸಾರವು ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಪರಿಣಾಮ ತೋರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅದೇ ಅಧ್ಯಯನವು ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಕೊರತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು.

ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗದ ಸಂಗತಿ

ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯವಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯದ ಒಣಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಅಣುಗಳು, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಣಗಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಸಸ್ಯದ ಚೇತರಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಅನಂತ ಕಾಲ ಬದುಕುವ ಮಾಯಾ ಕಡ್ಡಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆದಿದೆ.

ರಾಮಾಯಣದ ಸಂಜೀವಿನಿ ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಭಾಗ. ಸಂಜೀವಿನಿ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಸಸ್ಯ. ಎರಡರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಇನ್ನೂ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಜೀವ ನೀಡುವ ಔಷಧಿ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುವಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾದ ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನಗೊಂಡ ಸತ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಂಜೀವಿನಿ ಕಡ್ಡಿಯ ರಹಸ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಉತ್ತರ ಏನೆಂದರೆ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸತ್ತವರನ್ನು ಬದುಕಿಸುವ ಕಡ್ಡಿ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲ ಆದರೆ, ಒಣಗಿ ಸತ್ತಂತಾದರೂ ನೀರು ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಜವಾದ ಸಸ್ಯವೊಂದು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕೇ ಸಂಜೀವಿನಿಯ ಕಥೆ ಇಂದಿಗೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ ಅದರ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನವೇ ಹುಡುಕುತ್ತಿದೆ, (ಏಜೆನ್ಸೀಸ್​).