ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್ ಮಾನಸಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತ 80 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ ತನ್ನದೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ನೇಪಾಳ ತಗಾದೆ ತೆಗೆದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪರಿಷ್ಕೃತ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಂಸತ್ನ ಉಭಯ ಸದನಗಳಲ್ಲೂ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್ ಬಳಿ ಜೂನ್ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ವರೆಗೆ ಜಮಾಯಿಸುವ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಅದಲುಬದಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೀಗ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಯೋಧರ ಜಮಾವಣೆ ಈ ವಹಿವಾಟಿಗೂ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
