ವಿಶ್ವವು ಅಸಂಖ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ, ಗ್ರಹ, ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಎರಡೇ ಮುಖ್ಯ. ಒಂದು ಸೂರ್ಯ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಂದ್ರ. ಸೂರ್ಯನು ಉಷ್ಣದ ಸಾಕಾರ ರೂಪವಾದರೆ ಚಂದ್ರನು ಶೀತದ ಬಿಂಬ. ಹೀಗೆ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳು, ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳು ಎಲ್ಲವುಗಳಲ್ಲೂ ಉಷ್ಣ, ಶೀತಗಳೆಂಬ ಗುಣ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅದನ್ನೇ ಆಯುರ್ವೆದವು ಉಷ್ಣ, ಶೀತ ವೀರ್ಯಗಳೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದು, ಬಹುವಿಧವಾದ ಗುಣಗಳಲ್ಲೂ ಇವೆರಡನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಗಲು ಉಷ್ಣವಾದರೆ, ರಾತ್ರಿ ಶೀತ. ಶೀತ ಕೆಮ್ಮುಗಳಿದ್ದಾಗ ಬಿಸಿನೀರು, ತಲೆಯು ನಾನಾ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ಬಿಸಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ತಣ್ಣೀರು ಮುದ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಗೆ ಬೆಂಕಿ, ತಂಪಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಬರುತ್ತದೆ. ಅವನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖನಿಜ ದ್ರವ್ಯಗಳೂ, ಮುತ್ತು ರತ್ನಗಳೂ, ಸಸ್ಯ ಔಷಧಗಳೂ ಶೀತ, ಉಷ್ಣಗುಣಗಳ ಭೇದದಿಂದ ಎರಡಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚೇಕೆ, ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಬಹುತೇಕ ಉಷ್ಣಗುಣವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಶೀತಲ ಗುಣದ ದ್ರವ್ಯಗಳೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ! ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಈ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಬಹುದು. ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲೂ ಶೀತ ವೀರ್ಯ, ಉಷ್ಣ ವೀರ್ಯ ಉಳ್ಳವುಗಳನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲವೊಂದು ಶೀತ ಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಬಹುತೇಕ ತರಕಾರಿಗಳು ಉಷ್ಣ ಕಾರಕಗಳು.
