ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೆದದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಕುರಿತ ಒಂದು ಮಂತ್ರ ಆಪಾತಾಳ ನಭಸ್ಥಲಾಂತ ಭುವನ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಂ ಆವಿಸ್ಪುರತು.. ಪಾತಾಳದಿಂದ ನಭೋ ಲೋಕದವರೆಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವನ ತಾಣ ಹಿಮಾಲಯವಲ್ಲದೆ ಮತ್ತಾವುದಾದೀತು. ಭೂಲೋಕದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಜಾಗವೇ ಅವನಿರಲು ಯೋಗ್ಯ. ವ್ಯಷ್ಟಿರೂಪಿ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲೂ ಅವನಿರುವುದು ಶರೀರದ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲ್ಭಾಗವಾದ ಸಹಸ್ರಾರದಲ್ಲಿ. ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ. ಹಿಮಾಲಯಗಳು ತನ್ನ ಒಡೆಯನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಬೃಹತ್ ನದಿಗಳು ಒಣಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಇಡೀ ವರ್ಷ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದ ಕಾಲುಭಾಗ ಅಥವಾ 150 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಈ ಹಿಮಾಲಯಗಳ ಕೃಪೆಯಿಂದ. ಏಷ್ಯಾದ ಬೃಹತ್ ನದಿಗಳಾದ ಸಿಂಧೂ, ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ, ಯಾಂಕ್ಟೆ್ಸ, ಬರ್ವದ ಮಿಕಾಂಗ್ ಎಲ್ಲವೂ ಹುಟ್ಟುವುದು ಇಲ್ಲೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಾರುತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾದಿಂದ ಎದ್ದೆದ್ದು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಚಂಗೇಸ್ ಖಾನ್ ಮುಂತಾದ ಟಾರ್ಟರ್ ಜನಾಂಗದ ಬರ್ಬರ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಉಪಕರಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಗೋಡೆ ಹಿಮಾಲಯಗಳು. ಭಾರತದ ಭೂಗೋಳಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವಾಗಲೆಲ್ಲಾ ವೇದ ಕಾಲದಿಂದ ಬಳಸುವ ವಾಕ್ಯವೇ ‘ಆಸೇತು ಹಿಮಾಚಲ ಪರ್ಯಂತಂ’ ಎಂತಲೇ. ಅರ್ಥಾತ್ ರಾಮೇಶ್ವರದ ರಾಮಸೇತುವಿನಿಂದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದವರೆಗೆ ಎಂದು. ಬಹಳಷ್ಟು ವೇದಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ. ಈಗಲೂ ಯಾವ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವೇದವ್ಯಾಸರು ಗಣಪತಿಯಿಂದ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಬರೆಯಿಸಿದರೋ ವೇದಾಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಭೂಮಿಕೆಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರೋ ಆ ಗುಹೆಯನ್ನು, ಶ್ರೀ ಶಂಕರರು ಬ್ರಹ್ಮ ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ಬರೆದ ಆ ಜಾಗವನ್ನು, ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ ಗುಹೆಯನ್ನು, ಕ್ರಿಯಾಯೋಗದ ಹಲವಾರು ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಜಾಗವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ತಪೋನಿಷ್ಠ ಸಾಧಕರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಣವೊಂದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಗುಹೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ನಾವು ಕಂಡೆವು ಕೂಡ. ನಾನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹಿಮಾಲಯದ ಗಾಂಭೀರ್ಯವೇ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ತನಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಧ್ಯಾನಸ್ತನನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಸ್ಕಾರ ಇರಬೇಕಷ್ಟೇ. ಚಾರಧಾಮ್ಳಾದ ಗಂಗೋತ್ರಿ, ಯಮುನೋತ್ರಿ, ಕೇದಾರನಾಥ ಮತ್ತು ಬದರಿನಾಥಗಳ ಪ್ರವಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಮ್ಮ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಿರಂತರ ಜತೆಗಿರುತ್ತಾಳೆ ಪಾವನಮಯಿ ಗಂಗೆ. ನನಗೆಷ್ಟೋ ಸಲ ಅನಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಭಗವಂತ ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಇನ್ನಾವ ಸೌಭಾಗ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುವುದು ಬೇಡ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಗಂಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನಲ್ಲಾ ಸಾಕು ಎಂದು. ಗಂಗೆಯ ಉಗಮ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಎಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಇದ್ದರೂ ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹುಟ್ಟುವುದು ಗೋಮುಖ ಎಂಬ ಜಾಗದಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಬದರಿನಾಥ ಕಡೆಗೆ ಅಲಕನಂದಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ, ಗಂಗೋತ್ರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಭಾಗೀರಥಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಹರಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಇವೆರಡೂ ಮತ್ತೆ ದೇವಪ್ರಯಾಗ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಅಲಕನಂದಾ ತನ್ನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಕೇದಾರನಾಥನಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದ ಮಂದಾಕಿನಿಯನ್ನು ಕೂಡ ರುದ್ರಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಗ್ಗುತ್ತಾಳೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಪ್ರಯಾಗ ಕೂಡ ಒಂದು ಸಂಗಮ. ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯಾಗಗಳು ನಿರ್ವಣವಾಗಿವೆ. ದೇವ ಪ್ರಯಾಗದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಗಂಗಾ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಅದು ಲೀನವಾಗುವವರೆಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಗಂಗೆ ಎಂದೇ ಹೆಸರು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಗಗಳ ರಾಜನೇ ‘ಪ್ರಯಾಗರಾಜ್’ (ಅಲಹಾಬಾದ್). ಇಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ, ಯಮುನೆ ಸಂಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಗಂಗೆ’- ಭಾವುಕ ಭಾರತೀಯನಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೈ ನವಿರೇಳಿಸುವ ಹೆಸರು. ಋಷಿಕೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯಾಗಗಳ, ಕಾಶಿಯ ಮೂಲಕ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಕ್ತರ ಮನೆ ಮಗಳಂತೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ಉಣಿದು, ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುವ ಈ ಲೋಕಪಾವನೆ ಭಾರತಮಾತೆಯ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುತ್ರಿ. ವೇದವ್ಯಾಸ, ಶ್ರೀ ಶಂಕರ, ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ, ಶ್ರೀ ವಿವೇಕಾನಂದ ಗಂಗೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವದಿಂದಲೇ ಪುಳಕಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಪಾವಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರೇ ಗಂಗೆ. ‘ಗಂಗಾವತರಣ’ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಗೊತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆ. ದೇವಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳು ನನಗೆ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಋಷಿಕೇಶದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳಿಂದ ಅವಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೆಸರು ಆನ್ನ. ಅಲ್ಲೇನು ಮಾಡುವೆ? ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ವೇದೋಕ್ತವಾಗಿ ದೇವರ ಪೂಜೆ, ಹವನ, ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಗಂಗೆಯನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣವಂತೆ. 2006 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಟಾಟನ್ ಡಾರ್ಫ ಎಂಬ ನಗರದಲ್ಲಿನ ‘ಕ್ರಿಯಾಯೋಗಾಶ್ರಮ’ದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೆಲವು ದಿನ ತಂಗಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಯುವಸಾಧಕಿಯರಿದ್ದರು. ಮಂಗಳಾನಂದ, ದಯಾ ಇವರಿಬ್ಬರ ಹೆಸರು ನೆನಪಿದೆ. ದಯಾ ಜರ್ಮನ್ ಹುಡುಗಿ. ಹೈಸ್ಕೂಲ್ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ನೋಡಿ ಗಂಗೆಯ ಪೂರ್ಣಾವತಾರವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಓಡಿ ಬಂದಿದ್ದಳು. ಹಲವು ವರ್ಷ ಇಲ್ಲೇ ಕಳೆದು, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯಾಗಿ ಸಾಧನಾ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು. ಗಂಗೆಯ ಅಲೌಕಿಕ ವೈಭವ ಸಾಗರದಾಚೆಗೂ ಹಬ್ಬಿ ಅದೆಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ! ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆಯೇ ಇವೆ!
