ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರದ್ಧಾಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಅವು ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಸಮಾಧಾನದ ಸಂಗತಿಯೇ. ಆದರೆ, ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಆಯಾಮವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ, ದೇಶದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪಾಳು ಬಿದ್ದಿವೆ. ಸಾವಿರಾರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಜೀಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾಯುತ್ತಿವೆ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳೆಂದರೆ ಬರೀ ಪೂಜೆ, ಅರ್ಚನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲ. ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣು ಮುಂದೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಆಯಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯವೆಂದರೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಆಳವಾದ ನಂಬಿಕೆ, ನೈತಿಕ ಭಯ, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಸಾಗಬೇಕೆಂಬ ವಿವೇಕ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳು ಮಿಳಿತವಾಗಿದ್ದವು. ನೆಲಮೂಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತ, ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಆಗಿದ್ದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವು ಸಮಾಧಾನದ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಆಗಿದ್ದವು. ದೇವಾಲಯವೊಂದು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಪುಟ್ಟ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಧಾರ್ವಿುಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ತರಂಗಗಳನ್ನು (ಗುಡ್ ವೈಬ್ಸ್) ಸದಾ ಕಾಪಿಡುತ್ತಿದ್ದವು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಚಕರು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕಲಹ, ಮನಸ್ತಾಪಗಳು ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ- ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತದಂತೆ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲೇ ಬಗೆಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನೈತಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತ, ಒಳಿತಿನೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಭಜನೆಯು ಮನಸುಗಳ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ತಡೆದು, ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಜತೆಗೆ ಊರವರು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಿಲನ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿ, ಚರ್ಚೆಗಳು ರಂಗೇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಡವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸಿ, ಅನ್ನದಾನವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಲೂನ್, ಮಿಠಾಯಿ ಮಾರಲು ಪಕ್ಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದಲೂ ಜನರು ಬಂದು, ಒಂದಿಷ್ಟು ಆದಾಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಊರಿನ ಜನ ಜಾತ್ರೆಯ ಅವಧಿಗೆಂದೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಖರೀದಿಗೆ ಹಣ ಸೇರಿಸಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೆಲ್ಲವೂ ಬೆಸೆಯುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ನಂಬಿಕೆ, ಬಾಂಧವ್ಯ, ಭರವಸೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ಅಸಾಧಾರಣ ಭಕ್ತಿ, ಆರಾಧನೆ, ಆಚರಣೆಗಳು, ಧಾರ್ವಿುಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ... ಅಬ್ಬಬ್ಬಾ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವೆಂದರೆ ಅಗಾಧ ಅಷ್ಟೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಲೋಕ.
