ದೇಹಾತೀತ ಆತ್ಮ ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಪುಣ್ಯ ಪಾಪ ಯಾರಿಗೆಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳುತ್ತದೆ. ಇವು ಸುಳ್ಳಾದರೆ ಸರಿ-ತಪ್ಪು ಇಲ್ಲವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ, ವ್ಯವಹಾರ ಕೆಡುತ್ತವೆ. ಇಹ-ಪರಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ದೇವರಂತೂ ದೂರವೇ. ಹೀಗೆ ಅಂಧಕಾರಮಯ ‘‘ನರಕ’’ದ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಮಾನವನು ಸುಖವನ್ನು ದುಃಖ ಎಂದೂ, ದುಃಖವನ್ನು ಸುಖವೆಂದೂ ಬಗೆದು, ಶಾಂತಿ ಸಿಗದೆ ಹುಚ್ಚನಾಗುವುದು ಖಂಡಿತ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇದು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿಗಳು ಶಿಥಿಲವಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತಜ್ಞರು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇದು ಬದುಕಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ವ್ಯವಹಾರಪ್ರಪಂಚವು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ‘‘ಧ್ಯೇಯಲೋಕ’’ವೆಂಬ, ‘‘ಪರ’’ದಲ್ಲಿ ಬೇರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ‘‘ಪರ’’ವು ಇಲ್ಲವಾದರೆ ‘‘ಇಹ’’ವು ತಾನಾಗಿಯೇ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ‘‘ಇಹಪರ’’ಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ, ‘‘ಇಲ್ಲಿಂದ’’ ‘‘ಅಲ್ಲಿಗೆ’’ ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಮೃತ್ಯುಮುಖದಿಂದಲೇ ಭೇದಿಸಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಮರ್ತ್ಯನಾದರೂ ಅಮರನಾಗಿ ಹೋದ ತೇಜಸ್ವೀಕುಮಾರನ ಕಥೆಯೇ ನಚಿಕೇತನ ವೃತ್ತಾಂತ. ವೇದದಿಂದ ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾಣಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತವಾದ ಸನಾತನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿದರ್ಶನ.
