ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಡಾ. ಭೀಮಸೇನ ಮಾತನಾಡಿ ಸ್ವರಾಜ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕುರಿತು ಇರುವ ವಿಶಿಷ್ಠ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಟಾಗೋರ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಸ್ವರಾಜ್ ಚಳವಳಿಯ ಕೆಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಠಾಗೋರ ನೋಡಿದ್ದರು. ಟಾಗೋರ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಜ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಸೀಮಿತ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬೆಳೆಯುವ ಅಪಾಯವಿತ್ತು. ಅತಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಭಾವನೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಂಸೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ಠಾಗೋರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ದೇಶಪ್ರೇಮ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಬಾರದು. ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ರೀತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಸ್ವರಾಜ್ನ ನಿಜವಾದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವೆಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ತಾಕಿರ್ಕತೆಯನ್ನು ಸಂರ್ಪೂಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನೂ ಟಾಗೋರ್ ಒಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ತನ್ನ ಸಾಂಸತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಆದರೆ ವಿಶ್ವದ ಉತ್ತಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಇರಬೇಕು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅದನ್ನು ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಪ್ರಗತಿಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಠಾಗೋರ ಪ್ರತೊಪಾದಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಡಾ. ಭಿಮಸೇನ್ ಹೇಳಿದರು.