'ದಾಖಲೆ ರಾಮಯ್ಯ'; ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವಧಿ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಸಿಎಂ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

• ನಾಲ್ಕು ದಶಕದಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ
• 8 ಬಾರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ 5 ಸಲ ಜಯ
• ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣದ ರೋಚಕ ಹಾದಿ

| ಅವಿನಾಶ್ ಜೈನಹಳ್ಳಿ, ಮೈಸೂರು

ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಏಳುಬೀಳು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ದಶಕದಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಅವರು, 1983ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯ ಆರಂಭಿಸಿ 11 ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ 9 ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಒಂದು ಉಪ ಚುನಾವಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ 8 ಬಾರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ 5 ಸಲ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಪ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು. ವರುಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿರುವ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಮೂರು ಸಲವೂ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೆದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರಾದರೆ, ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಾಗ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ವರುಣದಿಂದ ಗೆದ್ದಿರುವ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯಲ್ಲಿ ಸೋತರೂ, ಬಾದಾಮಿಯಿಂದ ಗೆದ್ದು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.

ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣದ ರೋಚಕ ಹಾದಿ

‘ಆನೆ ನಡೆದದ್ದೇ ಹಾದಿ’ ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ. ನೇರ ನುಡಿ, ಖಡಕ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವ ಶೈಲಿ ಇವರ ವಿಶೇಷತೆ. ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿರುವುದೂ ಇದೇ ಅಂಶಗಳು. ಮೈಸೂರಿನ ಸಿದ್ದರಾಮನಹುಂಡಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ಘಮಲನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬಂದ ಈ ರೈತನ ಮಗ, ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣದ ದಾಖಲೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣ ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಗಳು, ರೋಚಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಾರು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಹಲವು ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಇಲ್ಲದೇ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ವರುಣಾ ಹೋಬಳಿಯ ಸಿದ್ದರಾಮನಹುಂಡಿ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಇವರ ಪಯಣ, ವಿಧಾನಸೌಧದ ಶಕ್ತಿ ಸೌಧದವರೆಗೆ ಬಂದು ನಿಂತಿದೆ. ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲೆ ಬರೆದಿರುವ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕಾರಣಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಮಾನತೆಯ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಒಬ್ಬ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಹೋರಾಟಗಾರ.

ಕಾನೂನು ಪದವೀಧರ ಆದಲ್ಲಿಂದ ಶಾಸನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶದ ವರೆಗಿನ ಅವರ ದಾರಿಯೇ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಅಂದೇ ಶೋಷಿತರ ಪರ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವ ಹಂಬಲವಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಜನಪರ ವ್ಯಾಜ್ಯ ನಡೆಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಬಡವರನ್ನು ಕಂಡು ಮರುಗಿ ನ್ಯಾಯ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದ ಉದಾಹರಣೆ ಹಲವು. ಬಳಿಕ ಲೋಹಿಯಾ ಅವರ ಸಮಾಜವಾದಿ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಇವರು, 1983ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಬೆಳೆಯುವ ಸಿರಿ ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಬಂತೆ ಅಂದೇ ತಮ್ಮ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪಕ್ವತೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ 16 ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಇವರ ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಒಂದು ದಾಖಲೆ.

ಸವಾಲುಗಳೇ ಅವರಿಗೆ ಏಣಿಯಾದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಚಾರ. ರಾಜಕೀಯವೆಂಬುದು ‘ಹಾವು ಏಣಿ’ ಆಟವಿದ್ದಂತೆ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಹಾದಿ ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೆಡಿಎಸ್ ತೊರೆದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದಾಗ ಹಲವರು ಇವರ ರಾಜಕೀಯ ಭವಿಷ್ಯ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂದೇ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ದೈವದತ್ತವಾದದ್ದನ್ನು ಯಾರು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ? ಎಂಬಂತೆ, 2006ರ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 257 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಗೆದ್ದು ಬಂದ ಇವರು, ರಾಜಕೀಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಅವರು ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಎಂದೂ ಕುಗ್ಗಲಿಲ್ಲ, ಜಗ್ಗಲಿಲ್ಲ.

ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಪಯಣ ಯುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪಾಠ. ಅಧಿಕಾರ ಇರಲಿ, ಇಲ್ಲದಿರಲಿ ಜನರ ಪರ ನಿಲ್ಲುವ ಗುಣವೇ ಅವರನ್ನು ಇಂದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ ಮತ್ತು ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ನಂತರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಮಾಡಿದ್ದು, ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದು.

ದಶಪಥಗಳು...

1. ಸಮಾಜವಾದಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿ 1983ರಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಲೋಕಬಂಧು ಶಾಂತವೇರಿ ಗೋಪಾಲಗೌಡರ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಇವರು, ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೇ ಶೋಷಿತರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದರು. ಇವರ ಆರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಆರಂಭ ಶೂರತ್ವವಾಗದೆ, ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿಯಾಯಿತು.

2. ಕನ್ನಡ ಕಾವಲು ಸಮಿತಿಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ಅವರ ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವಲು ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಇವರು ಶ್ರಮಿಸಿದ ರೀತಿ ಇವರ ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮುದ್ರೆ.

3. ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 16 ಬಾರಿ ಆಯವ್ಯಯ ಮಂಡಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ‘ಹನಿ ಹನಿ ಕೂಡಿದರೆ ಹಳ್ಳ’ ಎಂಬಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಬೊಕ್ಕಸವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿ, ಶೋಷಿತರಿಗೆ ಹಂಚುವಲ್ಲಿ ಇವರು ತೋರಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಪಕ್ವತೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದು ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿದೆ.

4. ‘ಹೊಳೆ ನೀರಿಗೆ ದೊಣ್ಣೆ ನಾಯಕ ಅಪ್ಪಣೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ’ ಎಂಬಂತೆ, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಸಂಘರ್ಷ ಬಂದಾಗ ಅತಿರಥ ಮಹಾರಥರಿದ್ದ ಜೆಡಿಎಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನೇ ತೊರೆದರು. ದೇವೇಗೌಡರೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟ ಕಡಿದುಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದಾಗ ಇವರ ರಾಜಕೀಯ ಭವಿಷ್ಯ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂದವರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ‘ಧೈರ್ಯಂ ಸರ್ವತ್ರ ಸಾಧನಂ’ ಎಂಬಂತೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದರು.

5. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ, ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ದಲಿತ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ‘ಅಹಿಂದ’ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಚಳವಳಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಲವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಅವರ ಚರಿಷ್ಮಾ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

6. 2006ರಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಚುನಾವಣೆ ಇವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ಅಗ್ನಿ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಇಡೀ ಸರ್ಕಾರವೇ ವಿರುದ್ಧವಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 257 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಗೆದ್ದು ಸೋಲನ್ನೇ ಗೆಲುವಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರವಾಹದ ವಿರುದ್ಧ ಈಜಿ ಗೆದ್ದ ಈ ಜಯ ಇವರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್​ನ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.

7. ಗಣಿಧಣಿಗಳ ಆರ್ಭಟದ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬಳ್ಳಾರಿಯವರೆಗೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಈ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿತು. ರಾಜ್ಯದ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.

8. 2013ರಲ್ಲಿ ನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯಶಸ್ವಿ ಆಡಳಿತ ನೀಡಿ, ಕುವೆಂಪುರವರ ಸವೋದಯ ಕನಸನ್ನು ನನಸು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅನ್ನಭಾಗ್ಯದಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಡವರ ಮನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

9. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ ಮತ್ತು ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ನಂತರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಪೂರೈಸಿದ ಮೂರನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ನಿಂತ ನೀರು ಕೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಹರಿಯುವ ನೀರು ನಿರ್ಮಲ ಎಂಬಂತೆ ಸತತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು.

10. 2023ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಹಿಡಿದು ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಂಚ ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮನೆಮನೆಗೆ ತಲುಪಿರುವ ಇವರು, ಶೋಷಿತರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನಸೇವೆಯೇ ಜನಾರ್ದನ ಸೇವೆ ಎಂಬ ತತ್ವ ಇವರ ಇಂದಿನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಗುಟ್ಟು

ಸಿದ್ದು ಏಳು-ಬೀಳು!

ಪಕ್ಷೇತರರಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಯ

1983ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷೇತರರಾಗಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 26,614 ಮತ ಪಡೆದು ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಬಳಿಕ 1985ರಲ್ಲಿ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ, ಸಚಿವರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಜತೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. 1989ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂ.ರಾಜಶೇಖರಮೂರ್ತಿ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲು ಕಂಡರು. 

1994ರಲ್ಲಿ 76,823 ಮತ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ, ಸಚಿವರಾದರು. ಎಚ್.ಡಿ.ದೇವೇಗೌಡರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಬಳಿಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1999ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸೋತರು. 2004ರಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಪಡೆದು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಉಪ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಬಳಿಕ ಬದಲಾದ ರಾಜಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಜೆಡಿಎಸ್ ತೊರೆದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದ ಅವರು 2006ರ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಉಪ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್​ನಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಕೇವಲ 257 ಮತಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಭಜನೆಯ ಕಾರಣ 2008, 2013ರಲ್ಲಿ ವರುಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಜಯ ಪಡೆದರು.

ಜಾನಪದ ಕಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೇಮ

ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಪರಿಣಿತ ‘ವೀರಕುಣಿತ’ದ ಕಲಾವಿದರು. ಹಳ್ಳಿಯ ಜಾತ್ರೆ, ಸಂಭ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡೋಲು ಅಥವಾ ತಮಟೆಯ ಸದ್ದು ಕೇಳಿದರೆ ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಕಾಲುಗಳು ಕುಣಿಯಲು ಅಣಿಯಾಗುತ್ತವಂತೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ್ದೂ ಇದೆ. ತಮ್ಮೂರಿನ ಜನರ ಜತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವರ ಕಲಾ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೊಗಡು

ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೊಗಡಿನ ಭಾಷೆ, ಪದಪ್ರಯೋಗ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಜನರಿಗೆ ಆಪ್ತವಾಗಿರುವುದೂ ಅದೇ ಜವಾರಿ ನಡವಳಿಕೆ. ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಅವರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಗತ್ತು ಮತ್ತು ನೇರ ನುಡಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಖಡಕ್ ಧ್ವನಿ ಮಿಳಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ನಾಟಿ ಕೋಳಿ ಸಾರು ಪಂಚಪ್ರಾಣ

ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಂದ ಕೂಡಲೇ ತಮ್ಮ ಸೊಗಡು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮಾತ್ರ ಅಪ್ಪಟ ದೇಸಿ. ರಾಗಿ ಮುದ್ದೆ, ಅವರೆಕಾಳು ಸಾರು, ನಾಟಿ ಕೋಳಿ ಸಾರು ಎಂದರೆ ಇವರಿಗೆ ಪಂಚಪ್ರಾಣ. ಬಡವನಿಗೆ ರಾಗಿ ಮುದ್ದೆ, ಶ್ರೀಮಂತನಿಗೆ ವೈದ್ಯನ ಮಾತ್ರೆ ಎಂಬ ಗಾದೆಯಂತೆ, ಅವರು ರಾಗಿ ಮುದ್ದೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸದಾ ಪಂಚೆ ಮತ್ತು ಶರ್ಟ್ ಧರಿಸಿ, ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಒಂದು ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವರ ಉಡುಗೆಯಲ್ಲೇ ಹಳ್ಳಿಯ ರೈತನ ಬಿಂಬ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾತುಗಾರ ಸೊಗಸುಗಾರ

• ತರ್ಕಬದ್ಧ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಬಳಕೆ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ತಡಬಡಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹೊಡೆಯುವ ಬದಲು, ಸರ್ಕಾರದ ಬಜೆಟ್ ಮೊತ್ತ, ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ದರ ಎಂಬ ಇಂಚಿಂಚು ಮಾಹಿತಿ ನಾಲಿಗೆ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
• ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ, ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ದಲಿತ ವರ್ಗಗಳ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಯ ಧ್ವನಿ ಸದಾ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿದ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲರು. ಅದೇ ಅವರ ಬತ್ತಳಿಕೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಅಸ್ತ್ರ.
• ಕಟುವಾದ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಚಾಣಾಕ್ಷ ತಿರುಗೇಟು ನೀಡುವ ಶೈಲಿ ಖಡಕ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎದುರಾಳಿಗಳು ಹಾಕುವ ಆಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಚಾಣಾಕ್ಷತನದಿಂದ ತಿರುಗೇಟು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಈ ಹರಿತವಾದ ಮಾತುಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ.
• ತಾವು ಬಡತನದಿಂದ ಬಂದ ಹಾದಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಜನರ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಅವರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮಾತುಗಳು ಮತದಾರರೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಸೆದಿವೆ.

ಅರಸುಗೆ ಹುಣಸೂರು, ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯಗೆ ವರುಣ

ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಯಕರ ಪೈಕಿ ಡಿ.ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ಬಳಿಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಿ.ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ಬಳಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದವರು ಕೂಡ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಒಬ್ಬರೇ. ಇದೀಗ ಅರಸು ಅವರಂತೆಯೇ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಗೇರಿದರು. ಜತೆಗೆ ಅವರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ ನಾಯಕರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿರುವುದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್​ನಿಂದ ಎನ್ನುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ. ಡಿ.ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರಿಗೆ ಹುಣಸೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅದೃಷ್ಟದ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರಿಗೆ ವರುಣ ಅದೃಷ್ಟದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಅದೃಷ್ಟದ ವರುಣ

ಮೈಸೂರು, ನಂಜನಗೂಡು ಹಾಗೂ ತಿ.ನರಸೀಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಹಲವು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು 2008ರಲ್ಲಿ ವರುಣ ಕ್ಷೇತ್ರ ಜನ್ಮ ತಾಳಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಮೂರು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೆದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾದರೆ, 2013ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಾಗ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. 2018ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಪುತ್ರ ಡಾ.ಯತೀಂದ್ರ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. 

2018ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅದೃಷ್ಟದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪುತ್ರನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಹಾಗೂ ಬಾದಾಮಿ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ, ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯಲ್ಲಿ ಸೋತು, ಬಾದಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಪಡೆದರು. ಮತ್ತೆ 2023ರಲ್ಲೂ ವರುಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದಲೇ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಭರ್ಜರಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಗೇರಿರುವ ಜತೆಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವರುಣ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೈಸೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಮೆಲ್ಲಹಳ್ಳಿ, ವರುಣ ಹೋಬಳಿ, ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲೂಕಿನ ತಾಂಡವ ಪುರ, ತಗಡೂರು, ಹದಿನಾರು, ಚಿಕ್ಕಕವಲಂದೆ(ಭಾಗಶಃ), ತಿ.ನರಸೀಪುರದ ಕಸಬಾ ಹೋಬಳಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.