ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ರಥೋತ್ಸವಗಳ ಪರ್ವ; ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿರಿಮೆ ಸಾರುವ ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವ

ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

• ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ರಥೋತ್ಸವಗಳ ಪರ್ವ
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿರಿಮೆ ಸಾರುವ ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವ
• ಸುತ್ತೂರು, ಯಡೂರ, ನಾಲವಾರ, ಬಳಗಾನೂರು ಜಾತ್ರೆ ಸಂಭ್ರಮ

ಪ್ರಶಾಂತರಿಪ್ಪನ್‌ಪೇಟೆ ಬೆಂಗಳೂರು : ನಮ್ಮಹಿರಿಯರು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿರುವಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಹಿಂದೆಸಮಾಜವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಸತ್‌ಚಿಂತನೆಇದೆ. ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವಗಳುಅಂತಹ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಾಗಿಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆ, ಸಮನ್ವಯ, ಸೌಹಾರ್ಧತೆಯನ್ನುಮೂಡಿಸುವ ವೇದಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿಕಾಲ ಎಂದೇಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಜಾತ್ರೆ, ರಥೋತ್ಸವಗಳುಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಜಾತ್ರೆ, ರಥೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಶ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಠ-ಮಂದಿರಗಳುಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಪರಿಣಾಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯನ್ನುಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಹಿರಿಮೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಗೊಳಿಸಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ಎಂದರೆಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆಕೃಷಿ, ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಡಗರ, ಸಂಭ್ರಮದಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿವೆ.

ಪುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ಜಾತ್ರೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈಗಾಗಲೇಕೊಪ್ಪಳದ ಗವಿಸಿದ್ದೇಶ್ವರರಥೋತ್ಸವವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರಸಮಕ್ಷಮದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣದಕುಂಭ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಆನಂತರ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾನ್ವಿತಾಲೂಕಿನ ಉಟಕನೂರು ಅಡವಿಸಿದ್ದೇಶ್ವರಮಠದ ಜಾತ್ರೆ, ಸುತ್ತೂರಿನಶ್ರೀಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ, ಯಡೂರುಶ್ರೀವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ವಿಶಾಳಿಜಾತ್ರೆ, ನಾಲವಾರದಶ್ರೀಕೋರಿಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಹಾಗೂ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಳಗಾನೂರಿನಶ್ರೀಚಿಕ್ಕೇನುಕೊಪ್ಪದ ಚನ್ನವೀರಶರಣರ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಲಕ್ಷಾಂತರಜನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆಫೆ.1ರಭಾರತ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ದಿಂಡದಹಳ್ಳಿಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಥೋತ್ಸವೆ.3ಕ್ಕೆಉಳವಿ ಚನ್ನಬಸವೇಶ್ವರ ರಥೋತ್ಸವಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೈಲಾರದಕಾರಣಿಕೋತ್ಸವ, ಫೆ.4ಕ್ಕೆಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾಂಬ ರಥೋತ್ಸವನಡೆಯಲಿವೆ.

ಮೈಸೂರುಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸುತ್ತೂರುಜಾತ್ರೆ:

ಕಪಿಲಾನದಿ ದಂಡೆಯಮೇಲಿರುವ ಸುತ್ತೂರು ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರವುಸಾವಿರ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. ತಲಕಾಡಿನಗಂಗರು ಮತ್ತು ಚೋಳರ ನಡುವಿನವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ತೊಡೆದ ಶ್ರೀಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರಶಿವಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವೀರಸಿಂಹಾಸನ ಮಠದ ಗುರುಪರಂರಪೆಯಲ್ಲಿಈವರೆಗೆ 23 ಗುರುಗಳುಆಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಶಿವರಾತ್ರಿರಾಜೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕರಕಮಲಸಂಜಾತರಾದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗದ್ಗುರುಶ್ರೀ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದೇಶೀಕೇಂದ್ರಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಶ್ರೀಮಠದ ಸರ್ವಾಂಗೀಣಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸುತ್ತೂರುಜಾತ್ರೆಗೆ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪವನ್ನುನಿಡಿದ್ದಾರೆ.

ಜ.17ಕ್ಕೆವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೀಶಿವರಾತ್ರೀಶ್ವರಮಹಾರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಜ.15 ರಿಂದ 20ರವರೆಗೆನಡೆಯುವ ಹತ್ತೂರು ಮೀರಿಸುವಸುತ್ತೂರು ಜಾತ್ರೆಯು ಜನಪದಕಲೆ, ಕ್ರೀಡೆಗೆಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ವಿವಿಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ರೈತಸಮುದಾಯದ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಬೃಹತ್ಕೃಷಿಮೇಳ, ಸಾಮೂಹಿಕವಿವಾಹ, ಕಲೆ,ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಅನಾವರಣಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ಪಾರಂಪರಿಕಹಾಲ್ಹರವಿ ಉತ್ಸವ, ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ, ಕೊಂಡೋತ್ಸವಮತ್ತಿತರ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುವಒಂದು ವಾರದ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಸುಮಾರು 25 ಲಕ್ಷಜನ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದ್ದುಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಸಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಸಾಮರಸ್ಯದ ಕೊಂಡಿಯಡೂರ ವಿಶಾಳಿ ಜಾತ್ರೆ:

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕೋಡಿತಾಲೂಕಿನ ಯಡೂರ ಶ್ರೀವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರದೇವಾಲಯವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷದಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಲುಪ್ತವಾಗಿದ್ದವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಲಿಂಗವನ್ನುಶ್ರೀಕಾಡಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಶಿವಯೋಗಿಗಳುತಮ್ಮ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆತಂದಿದ್ದು, 11ನೇಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಣದೇವನೆಂಬರಜಪೂತ ದೊರೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಸದ್ಯಕಾಡದೇವರ ಮಠದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿರುವಶ್ರೀಶೈಲ ಜಗದ್ಗುರು ಡಾ. ಚನ್ನಸಿದ್ಧರಾಮಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯ ಭಗವತ್ಪಾದರುಕಳೆದ 15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಕ್ಷೇತ್ರದ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನುಮಾಡಿದ್ದು, ನೂತನಶಿಲಾಮಯ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇಹರಿಯುವ ಕೃಷ್ಣಾನದಿ ಕರ್ನಾಟಕಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮರಾಠಿಭಾಷಿಗರ ದಟ್ಟ ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ಈಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಡೂರ ವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿಜಾತ್ರೆಯು ಸಾಮರಸ್ಯದಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷಪುಷ್ಯಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಶಾಳಿಜಾತ್ರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರುಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಜ.17ರಿಂದ 20 ರವರೆಗೆನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿಜ.19ರಮದುವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾರಥೋತ್ಸವಜರುಗಲಿದೆ. ಮುಂಬರುವಮಾ.6ರಂದುನಡೆಯುವ ನೂತನ ರಾಜಗೋಪುರದಮಹಾಕುಂಭಾಭಿಷೇಕದ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿಜ.20 ರಂದುಧರ್ಮ ಜಾಗೃತಿ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಚಾಲನೆದೊರೆಯಲಿದೆ.

ನಾಲವಾರದ ಜಾತಿಮೀರಿದ ಜಾತ್ರೆ :

ಕಾಖಂಡಕಿ ಮಲ್ಲಾರಾಧ್ಯರಶಿಷ್ಯರಾದ ಶ್ರೀಸಿದ್ದೇಶ್ವರರುತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಭೀಮನದಿಯನ್ನುಕೋರಿ (ಕಂಬಳಿ) ಮೇಲೆಕುಳಿತು ದಾಟಿದ್ದರಿಂದ ಕೋರಿಸಿದ್ದೇಶ್ವರಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದು, ಚಿತ್ತಾಪುರತಾಲೂಕಿನ ನಾಲವಾರದಲ್ಲಿ ಮಠವನ್ನುಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತಶ್ರೀಮಠದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿರುವಡಾ.ಸಿದ್ಧತೋಟೇಂದ್ರಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಜಾತ್ಯಾತೀತವಾಗಿಶ್ರೀಮಠದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನುವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ನಾಲವಾರದಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ಜಾತಿ ಮೀರಿದ ಜಾತ್ರೆಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದಬೃಹತ್ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲವಾರದಶ್ರೀಕೋರಿಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ರಥೋತ್ಸವವುಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಪುಷ್ಯಮಾಸದ ಅವರಾತ್ರಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದುಜ.18ಕ್ಕೆಅಪರೂಪದ ತನಾರತಿ ಉತ್ಸವ ಹಾಗೂಜ.19ಕ್ಕೆಬೃಹತ್ ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಡಿನಸಾಧಕರಿಗೆ ಶ್ರೀಸಿದ್ಧತೋಟೇಂದ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪದಾನ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.  

ರಥಸಪ್ತಮಿಯಂದುಬಳಗಾನೂರು ರಥೋತ್ಸವ

ಚಿಕ್ಕೇನುಕೊಪ್ಪದಶ್ರೀಚನ್ನವೀರ ಶರಣರು ಲೋಕ ಸಂಚಾರಮಾಡುತ್ತಾ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಳಗಾನೂರಿಗೆಬಂದು ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಯೇಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾಗಿದ್ದು,ಅವರು ದೇಹತ್ಯಾಗಮಾಡಿದ ಮಾಘ ಶುದ್ಧ ರಥಸಪ್ತಮಿಯಂದುಬೃಹತ್ ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. 

ಪವಾಡ ಪುರುಷರಾಗಿದ್ದಶರಣರ ತರುವಾಯ ಶ್ರೀಶಿವಶಾಂತವೀರಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬಳಗಾನೂರು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನುಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿಪ್ರಖ್ಯಾತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಜ.16ರಿಂದ ಮಹಾತ್ಮರಜೀವನ ದರ್ಶನ ಪ್ರವಚನ ಆರಂಭವಾಗಲಿದ್ದು,ಜ.25ರಂದುಮಹಾರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯಲಿದೆ.ಮುತ್ತೈದೆಯರಿಗೆಉಡಿ ತುಂಬುವುದು,ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ,ತುಲಾಭಾರ,ಶರಣಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಪ್ರದಾನ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಾಮಾಜಿಕ,ಧಾರ್ಮಿಕ,ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಿರಂತರ ನಡೆಯಲಿವೆ