ನಿಸ್ಪೃಹ, ನಿರ್ಭೀತ ರಾಜಕಾರಣಿ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ

ಪದವಿಗಾಗಿ, ಮಂತ್ರಿಗಿರಿಗಾಗಿ ವರಿಷ್ಠರ ಓಲೈಕೆ ರಾಜಕಾರಣ ಮಾಡುವವರ ನಡುವೆ, ಜನಹಿತದ ಮುಂದೆ ಮಂತ್ರಿಗಿರಿ ಗೌಣ ಎಂದು, ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜನರಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟ ಅಪರೂಪದಲ್ಲೇ ಅಪರೂಪದ ನಿಸ್ಪೃಹ, ನಿರ್ಭೀತ ರಾಜಕಾರಣಿ ಲೋಕನಾಯಕ ಡಾ. ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ.

ಇತ್ತ ಕಟ್ಟುಮಸ್ತಾದ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆಳೆತ್ತರದ ಶರೀರವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಶಾರೀರ (ಧ್ವನಿ). ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮನೋಭಾವವೇ ಅವರ ಅದಮ್ಯ ಶಕ್ತಿ. ವಾಗ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಜ ಭೀಮಣ್ಣ. ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೇಳುವ ಗುಣ ಅವರ ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ತಮಗೆ ಸರಿ ಎನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿಯೇ ತೀರುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯರು ಭೀಮಬಲದ ಭೀಮಣ್ಣ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೇ ಇರಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತಿಗೆ ನಿಂತಾಗಲೇ ಇರಲಿ ಉರ್ದು ಮಿಶ್ರಿತ ಬೀದರ್ ಕನ್ನಡ ಬಳಸಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ವಾಗ್ಝರಿ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ದಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸೋದರ ಮಾವನೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಸ್ವಪಕ್ಷೀಯರು, ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದವರು, ನಮ್ಮವರು ತಮ್ಮವರು ಯಾರನ್ನೂ ಬಿಡುತ್ತಿರಿಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿವಾರಣೆ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಇರಲಿ, ಮಹಾಜನ್ ವರದಿ ಜಾರಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟವೇ ಆಗಿರಲಿ, ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ಕೂಗಿರಲಿ, ವೀರಶೈವ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡಿದ ('ಆನುದೇವಾ ಹೊರಗಣವನು' , 'ಧರ್ಮಕಾರಣ' ಇತ್ಯಾದಿ) ಕೃತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೇ ಇರಲಿ, ಹಾವನೂರು ಆಯೋಗದ ವರದಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಂತೆ ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನಿಂತ ಪರಿಯೇ ಆಗಿರಲಿ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ, ಆಕಾಶಭೂಮಿಗಳ ಒಂದು ಮಾಡಿ ನಿಂತ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆಗ ಆರ್. ಗುಂಡೂರಾವ್ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಭಾಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಬೃಹತ್ ಕಿಸಾನ್ ರ್ಯಾಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಗಂಡೂರಾವ್, ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರ ಜನಪರ ಕಾರ್ಯ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು, ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ನೀಡುವ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿದ್ದರು. 2-3 ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ಭೇಟಿಮಾಡುವಂತೆಯೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆಯವರು ತಮ್ಮೂರಿನ ಯುವ ಜನರು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪುಣೆ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ಗೆ ಹೋಗುವುದು ಬೇಡ. ನಮ್ಮೂರಲ್ಲೇ ಒಂದು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ತಾವು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಬಳಿ ಹೋದರು. ಆರ್. ಗುಂಡೂರಾಯರು ನಾನು ಮಂತ್ರಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಕೊಟ್ಟರೆ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಕೊಟ್ಟ ಅಪವಾದ ಬರುತ್ತದೆ. ನಿಮಗೆ ಮಂತ್ರಿ ಗಿರಿ ಬೇಕೋ, ಭಾಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಬೇಕೋ ನೀವೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಎಂದಾಗ, ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಯೇ ಬೇಡ, ನಮ್ಮೂರ ಯುವಜನರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜೇ ಕೊಡಿ ಎಂದ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರ ಜನಪರ ಕಾಳಜಿಗೆ ಗುಂಡೂರಾಯರೇ ಅವಾಕ್ಕಾಗಿದ್ದರು.

ಭಾಲ್ಕಿಯಂತಹ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಮಾಡಿದರೆ ಲಾಭವಿಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ, ಬೀದರ್ ನಲ್ಲಾದರೂ ಮಾಡಿ ಎಂದು ಹಲವರು ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜನರಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮೂರಲ್ಲೇ ಕಾಲೇಜು ಕಟ್ಟುವ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಯುವ ಜನರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಯನ್ನೂ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಅಪರೂಪದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ.

1962ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಅವರು, ಹಿಂದುಳಿದ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಲ್ಕಿಯಿಂದ 4 ಬಾರಿ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ. 2 ಬಾರಿ ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ 30 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ. 1992ರಲ್ಲಿ ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪರಮಾಪ್ತರಾಗಿದ್ದ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರ ಪುತ್ರ ಶಾಸಕ ಡಾ. ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ಖಂಡ್ರೆ, ತಮಗೆ ಒಲಿದು ಬಂದಿದ್ದ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ, ಮೊಯ್ಲಿ ಅವರು ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದ್ದರು.

ಮಂತ್ರಿಗಿರಿಗಾಗಿ ಯಾವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೂ ಹೋಗದೆ, ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಮುಂದೆ ದೇಹಿ ಎನ್ನದೆ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯಾಗೇ ಬದುಕಿದರು, ಬಾಳಿದರು, ಭಾಲ್ಕಿಯ ಜನರಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟು, ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಪತ್ರಕರ್ತರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ “ನನ್ನ ಬೀದರ್ ಜನತೆ, ನನ್ನ ಭಾಲ್ಕಿಯ ಜನರು ತುಂಬಾ ಸಹೃದಯರು, ಅಮಾಯಕರು, ಅವರಿಂದಲೇ ನಾನು, ಅವರಿಗಾಗಿ ನಾನು’’ ಎಂದು ಆತ್ಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಸದಾ ಮಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೀದರ್ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಜಿಲ್ಲೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಏನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಮಹದಾಸೆಯಿಂದ ನಾರಂಜಾ, ಕಾರಂಜಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಬ್ಬುಬೆಳೆಯುವ ರೈತರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಖೇಡದಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ ಸಹಕಾರ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ನಂತರ ಹುಣಜಿ (ಎ)ಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಸಹಕಾರ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.

ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡುವ ದೇವರೆಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಶತಾಯುಷಿ ಡಾ.ಚನ್ನಬಸವ ಪಟ್ಟದ್ದೇವರು, ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರಿಗೆ ಲೋಕನಾಯಕ ಎಂದು ಬಿರುದು ನೀಡಿದ್ದರು. ಆಡು ಮುಟ್ಟದ ಸೊಪ್ಪಿಲ್ಲ, ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅರಿಯದ ಕ್ಷೇತ್ರವಿಲ್ಲ.... ಎಂದು ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರು ಮುನ್ಸಿ ಫಾಜಿಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೇ ಪ್ರಥಮ ರಾಂಕ್ (Rank) ಪಡೆದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು, ದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧರು, ಕನ್ನಡದ ನೆಲ ಬೀದರ್ ಅನ್ಯರಾಜ್ಯದ ಪಾಲಾಗದಂತೆ ಕರುನಾಡಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದ ಏಕೀಕರಣದ ನೇತಾರರು, ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲರು, ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರು, ರೈತ ಪರ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಪರನಾರಿ ಸೋದರರಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಪದ ಗಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಒಬ್ಬ ಸಂಪನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಘಟನಾ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಹಾನಗಲ್ಲ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೀರಶೈವ ಮಹಾಸಭಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಬಳಿಕ ತುಮಕೂರು ಸಿದ್ದಗಂಗಾಮಠದ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅವರ ಆಣತಿಯಂತೆ ವೀರಶೈವ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾಯತ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರು, ಕೆಲವೇ ಸಾವಿರವಿದ್ದ ಮಹಾಸಭಾದ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿದರು. 7 ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸುದೀರ್ಘ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕಳಂಕವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಆದರ್ಶವಾದಿ ಭೀಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ನಮನ.