ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಬಯಸಿದ ಬಸವಣ್ಣ

ಸಮಾಜ ಎಂದ ಮೇಲೆ ತನ್ನಿಂತಾನೇ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಇರಲಾರದು. ಹುಲುಮಾನವರಿಂದಲೇ ತುಂಬಿರುವ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ ಅಂಕುಡೊಂಕುಗಳು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಂದ ಮೇಲೆ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ ಅನಿವಾರ್ಯ.

ಇದಾಗಬೇಕೆಂದರೆ, ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಮಹಾವಿಭೂತಿಗಳು ಬರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ವಿಭೂತಿಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ನಮ್ಮ ಬಸವಣ್ಣ. ದೇವರನ್ನೂ ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನೂ ಒಂದೇ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದ ಅವರು, ಇಬ್ಬರೊಂದಿಗೂ ಜನರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಅಂದರೆ, ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತವೊಂದೇ ದೈವಭಾಷೆ ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅವರು ಮುರಿದರು. ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ದಯೆ, ಅಂತರಂಗ ಶುದ್ಧಿ, ಕಾಯಕ, ಸಮಾನತೆ, ಸರ್ವೋದಯ, ದಾಸೋಹ ಮುಂತಾದ ಉದಾತ್ತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಬಸವಣ್ಣನ ನೈಜ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಮರೆತಿರುವ ಜನಸಾಗರವು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ವಾರಸುದಾರರಾಗಬೇಕು. ಇದೇ ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ನಾವು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾದ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ.

ಭಾರತದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 12ನೇ ಶತಮಾನವೆಂದರೆ, ಅದೊಂದು ಸಂಧಿಕಾಲ. ಪ್ರತಿಗಾಮಿ ಅಂಶಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಗಿನ ಸಮಾಜವು, ಮೇಲ್ಮುಖ ಚಲನೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವ ಪುರೋಗಾಮಿ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂತಹ ತಿರುವಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದವರು ಬಸವಣ್ಣನವರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಲಂಬ ಚಲನೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಅವರ ಮಹತ್ಸಾಧನೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಸ್ಥಗಿತವಾಗಿದ್ದ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮುರಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಜೀವಂತಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಜತೆಗೆ, ಜಾತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ತೊಲಗಿ ಕಾಯಕದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಧುವರಸ ಮತ್ತು ದಲಿತ ಹರಳಯ್ಯ ಇವರಿಬ್ಬರ ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವೆ ವೈವಾಹಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಬೆಳೆಸಿದ್ದನ್ನು ಈ ರೀತಿಯ ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು. ಆದರೆ, ಕಳೆದ ಎಂಟು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವು ಬಸವಣ್ಣನಿಗಿದ್ದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಷ್ಟು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಬೇಸರದ ಸಂಗತಿ.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರಕಾರ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಇದೆಯಷ್ಟೆ. ನಮ್ಮ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಆದರ್ಶವೆಂದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಸವಣ್ಣ. ಉಳಿದ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳೆಂದರೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯವಿರುವ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಸರ್ವ ಜನಾಂಗದ ಶಾಂತಿಯ ತೋಟವನ್ನಾಗಿ ಕಂಡ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ರಸಋಷಿ ಕುವೆಂಪು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರು ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ‘ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾಯಕ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸರಕಾರದ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನ ಭಾವಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದರಾಚೆಗೆ, ನಮ್ಮ ಸರಕಾರ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿರುವ ಸಮಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ, ಬಡವರ ಸಬಲೀಕರಣ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸಶಕ್ತೀಕರಣ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಲ್ಯಾಣ, ಮಹಿಳೆಯರ ಉನ್ನತಿ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಹಿಂದೆಯೂ ಬಸವಣ್ಣನ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನ ಮಾತಾದ ‘ಇವ ನಮ್ಮವ, ಇವ ನಮ್ಮವ ಎಂದೆಣಿಸಯ್ಯ’ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆಯ ಬೇರಿದೆ.

ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಳಗೆಲ್ಲೋ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅಸಮಾನತೆ, ಬಡತನ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಮೌಢ್ಯಾಚರಣೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಿಚಾರಗಳು ಜನರನ್ನು ಕಾಯಕ ತತ್ತ್ವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನವರನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವು. ಧ್ವನಿಯೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ 108 ದುರ್ಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಲಿಂಗದೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಆಲಿಂಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಗುಣವೇ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬಡವ-ಬಲ್ಲಿದ, ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು, ಮೇಲು-ಕೀಳು, ಸ್ಪೃಶ್ಯ-ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಇಂತಹ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಿ, ಅಂತರಂಗ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾರಿತು.

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಳತೆಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಬಿಜ್ಜಳನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭಂಡಾರಿ (ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿ) ಆಗಿದ್ದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದ ‘ಜಗಜ್ಯೋತಿ’ಯಾದರು. ಸುತ್ತಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚೆನ್ನಾಗಿರಬೇಕೆಂದರೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸುಧಾರಣೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಕರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅವರು, ‘ಲೋಕದ ಡೊಂಕ ನೀವೇಕೆ ತಿದ್ದುವಿರಿ? ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ತನುವ ಸಂತೈಸಿಕೊಳ್ಳಿ’ ಎಂದರು. ‘ನುಡಿದರೆ ಲಿಂಗ ಮೆಚ್ಚಿ ಅಹುದಹುದೆನಬೇಕು’ ಎನ್ನುವ ಉಕ್ತಿಯು ಅವರು ಮನುಕುಲದ ಒಳಿತಿಗೆ ತೋರಿದ ಆತ್ಯಂತಿಕವಾದ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮ್ಯಾಗ್ನಾಕಾರ್ಟಾ’ದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅನುಭವ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಮಹಾಮನೆಗಳ ಹಿರಿಮೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡದು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವ ಮತ್ತು ಸರ್ವೋದಯ ತತ್ತ್ವಗಳಿವೆ. ಆದರೆ, ಇಂದು ಅವರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮಾಜವು ಈಗ ಹೊರಳು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಇದು ಸಮಾಜದ ಒಡಕಿನಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನವಾಗಬಹುದು. ನಾವು ಆ ಮಹಾಪುರುಷನ ವಿಚಾರಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗುವುದು ಒಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ನಾವು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ ಪ್ರಗತಿಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಬಹುದು. ಈ ಬಸವ ಜಯಂತಿಯಂದು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಇಂತಹ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡೋಣ.