ಈ ಕರೊನಾವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಮ್ಮ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕ್ಷೋಭೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಮೊದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ- ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುವ ತರಬೇತಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೆಂಚು, ಬೀಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ದಿಮೆ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದ ಉದಾಹರಣೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಬೀಡಿ ಸೇದುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸಂಘಟನೆ ಮಾಡಿದ ರೀತಿ ಅಸಾಧಾರಣ. ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರೀತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರೀತಿ ಮಾರಾಟ. ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಬಂಡವಾಳದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಬಹುದಾದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಭಾರತೀಯರ ಕೈಹಿಡಿದಿದ್ದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಸಾವಿರಾರು. ರೊಟ್ಟಿ, ಚಟ್ನಿ ತಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಸೀಮೆ ಸುಣ್ಣ ತಯಾರಿಕೆವರೆಗೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಬಗೆಗಳಿವೆ. ತಾವಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತು, ಅದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ಉತ್ಪನ್ನ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಂಚ ಸಾವಧಾನದಿಂದ ಯೋಚಿಸಿ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಕಷ್ಟವೇನಲ್ಲ.
