ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುವ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ನೆನೆಯುತ್ತ...

ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಗತಿಸಿಹೋದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈಗಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೇನು? ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯ. ಆತನನ್ನು/ಆಕೆಯನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸುವುದೇ? ಅಭಿಮಾನಿಸುವುದೇ? ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುವುದೇ? ಅಥವಾ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭವನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಿುಸುವುದೇ? ಇವು ಯಾವುವೂ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲ; ಅವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದ್ದುಕಾಣಿಸುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹೇಗಿರಲಿದೆ? ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ನಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಸವಾಲು, ಸಮಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ನಮಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯೋ, ಗೊಂದಲಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೊರತಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆಯೋ ಅಂತಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಇವತ್ತಿನ ಯುದ್ಧದಾಹಿ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ಬುದ್ಧ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಮೇಲುಕೀಳಿನ ಜಾತಿಗ್ರಸ್ಥ ಸಮಾಜದ ಸಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಯವಾಗಿಸಲು ಬಸವಾದಿ ಶರಣರು ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಮನುಷ್ಯದ್ವೇಷದ ನಂಜಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸೋದರತೆ ಸಾರಿದ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ! ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಸಮಾಧಾನಗಳು ಇಣುಕುತ್ತವೆ. ಈ ಆಯಾಮದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಭಾರತದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರನ್ನು, ಅವರು ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತೇವೆ; ಅಥವಾ, ದಮನಿತರ ಬದುಕುಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿದ ವಿಮೋಚಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತೇವೆ. ಇವು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಬದುಕಿನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಗಳೆಂಬುದೇನೊ ನಿಜ, ಆದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಎಂಬ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಇದರಾಚೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಂತಹ ವಿಶಾಲತೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಅವರೊಬ್ಬ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾಗಿದ್ದರು, ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತಕರಾಗಿದ್ದರು, ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನುರಿತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ಆಗಿದ್ದರು; ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು; ಕಾರ್ವಿುಕ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು; ಒಬ್ಬ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚರಿತ್ರೆಕಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಇವತ್ತು ಭಾರತ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಮಗೆ ಉತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.

ನಾವು ಯಾವ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಬೇಡ್ಕರರನ್ನು ಅರಿಯುವ ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದೇ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಹೇಳಿದ್ದ ಒಂದು ಮಾತು, ಅವರ ಈ ಬಹುಮುಖಿ ಮುನ್ನೋಟದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವೀಗ ಒಂದು ವೈರುಧ್ಯಮಯ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಸಂವಿಧಾನದಿಂದಾಗಿ ನಾವು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾನತೆಯನ್ನೇನೊ (ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ, ಒಂದು ವೋಟು) ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದೆ. ತಾವೇ ರೂಪಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೊಳ್ಳುವ ಮಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಂದಾಜಿತ್ತು. ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆಯಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವವರಿಗೆ ಆ ಬದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದಾಗ ಆಗಬಹುದಾದ ಅಡಚಣೆಗಳು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದವು.

ಯಾವುದೇ ಸಂವಿಧಾನ ಎಷ್ಟೇ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವವರು ದುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಕೆಟ್ಟ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಲಿದೆ; ಯಾವುದೇ ಸಂವಿಧಾನ ಎಷ್ಟೇ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಆಶಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅದು ಉತ್ತಮ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಲಿದೆ ಎಂದಿದ್ದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತವರಾಗಿದ್ದರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಂಚಲನೆಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರಬಲ್ಲ, ರಾಜಕಾರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸದೆ ಹೋದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಗತಿ ತನ್ನ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳಲಾರದೆಂಬ ಎಚ್ಚರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಅವರು ಕೇವಲ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆ-ಸಂವಾದಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾದರು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿವಾರಣೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಂತಹ ಸಂವಿಧಾನ ರೂಪು ತಳೆಯುವ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ರಾಜಕೀಯ ಸಂವಾದದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು. ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಅವರು ಅವತ್ತು ಯಾವ ಆಶಯದಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂವಾದ-ಸಂಘಟನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದರೋ, ಆ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸರಿಸಿ, ಕೇವಲ ಘಟಿಸಿಹೋದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಚರಿತ್ರೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೇ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ.

ನಾವು ಇಂದು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಕುಸಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ; ಬೆಲೆಯೇರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ 1923ರಲ್ಲೇ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಅರಿತು, ವಿವರಿಸಿ, ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು ಎಂದರೆ ಈಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅನೇಕರಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗಬಹುದು. ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್​ನಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಲು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಮಂಡಿಸಿದ ‘ದಿ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಆಫ್ ದಿ ರುಪೀ: ಇಟ್ಸ್ ಒರಿಜಿನ್ ಆಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್’ ಪ್ರಬಂಧವು ರೂಪಾಯಿಯ ವಿಸõತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಮುಂದೆ 1935ರಲ್ಲಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಲು ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಆ ಪ್ರಬಂಧವೇ ಅಡಿಪಾಯವೆಂದರೂ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ 1925ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಕವಾದ ಹಿಲ್ಟನ್ ಯಂಗ್ ಆಯೋಗದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಆ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲೆ ಆರ್​ಬಿಐ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪೌಂಡ್ ಜತೆಗೆ ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ (ಪರ್ಚೇಸಿಂಗ್ ಪವರ್) ಮೂಲಕ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕೆ ವಿನಾ ಬಾಹ್ಯ ವಿನಿಮಯ ದರದ (ಎಕ್ಸ್​ಚೇಂಜ್ ರೇಟ್) ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಬಾಹ್ಯ ದೇಶಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ; ಅದರಿಂದ ಹಣದುಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಡವರು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದವರು ಹೊರೆ ಹೊರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದಿದ್ದರು. ಇವತ್ತು ನಾವು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಡಾಲರ್ ಜತೆ ಬಾಹ್ಯ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ದೇಶೀ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದೆ ಬಡಜನರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಹೊರೆ ಹೊರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಬೆಲೆಯೇರಿಕೆಯನ್ನು ‘ಬಚ್ಚಿಟ್ಟ ತೆರಿಗೆ’ (ಹಿಡನ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್) ಎಂದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕರೆದಿದ್ದರು. ನಮಗೆ ಅದು ಈಗ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ನಾವು ಈಗ ರ್ಚಚಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಕುರಿತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕಾರ್ಯಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಮಾಜದ ಪ್ರಗತಿಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಆ ಸಮಾಜದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದಿದ್ದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು 1919ರಲ್ಲೇ ಸಂಸದೀಯ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದರು. ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನೇಮಿಸಿದ್ದ ಸೌತ್​ಬರೋ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಅದೇ ಸಮುದಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬೇಕೆ ಹೊರತು ಅವರ ಬದಲು ಬೇರೆ ಯಾರೋ (ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ರಿಪ್ರೆಸೆಂಟೇಷನ್) ಆ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತಾಗಬಾರದು. ಮಹಿಳಾ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಪುರುಷರು ಪುರುಷಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಲಾಭವನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾರರು; ಹಾಗಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು.

ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಭಾರತವನ್ನು ಕೇವಲ ಅನುಭವಿಸಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ವೇದ, ಉಪನಿಷತ್ತು, ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರ ಇಡೀ ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆ ಶೋಷಿತರ, ಬಡವರ, ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತರ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿತ್ತು. ಆ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿಯೆ ಇವತ್ತಿಗೂ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಘನತೆಯಿಂದ ಬಾಳಬೇಕು ಎಂಬ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಕನಸನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಆಡಳಿತದ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಾವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಐದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಜನರಿಗೆ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು, ಆ ಮೂಲಕ ಘನತೆಯ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕೇವಲ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಇಡೀ ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದೆ. ಸಾಗರದಂತಹ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರನ್ನು ನಮ್ಮ ಅಂಗೈ ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಗೆದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದತ್ತ ಸಾಗಲು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ನಿರಂತರವಾಗಿರಲಿದೆ.