ಅಸ್ತಮಾ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಕಪಾಲಭಾತಿ

ಕಪಾಲಭಾತಿ
Published on
ಯೋಗಕ್ಷೇಮ
ಕಪಾಲ ಕಪಾಲ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದದ ಅರ್ಥ ‘ತಲೆಬುರುಡೆ’, ಹಣೆ ಅಥವಾ ‘ಮೆದುಳಿನ ಮುಂಭಾಗ’, ‘ಭಾತಿ’ ಎಂದರೆ ‘ಬೆಳಕು’ ತೇಜಸ್ಸು, ಉಜ್ವಲ, ಗ್ರಹಿಕೆ, ಅರಿವು ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಎಂಬರ್ಥಗಳೂ ಇವೆ. ಕಪಾಲ ಭಾತಿಯೂ ಸಹ ಷಟ್ಕರ್ಮಗಳ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಕಪಾಲಭಾತಿ ಎಂದರೆ ಮಿದುಳಿನ ಮುಂಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂಥ ಒಂದು ಅಭ್ಯಾಸ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ಕಪಾಲಶೋಧನ. ‘ಶೋಧನ’ ಎಂದರೆ ಶುದ್ಧೀಕ ರಿಸು ಎಂದರ್ಥ. ಇದು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಂತೆಯೇ ಇರುವುದು. ಭಸ್ತ್ರಿಕಾ ದಂತೆ ಇರುವುದಾದರೂ, ಇದೊಂದು ಷಟ್ಕರ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ಇಡಾ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಳಾ ನಾಡಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹರಿಯುವು ದನ್ನು ಹಾಗೂ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಮಾನಸಿಕ ದುಡಿಮೆಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುವ, ನಿದ್ದೆ ಆಲಸ್ಯ ದೂರಗೊಳಿಸುವ, ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದಗೊಳಿಸುವ ಸರಳ ಯೌಕಿಕ ಕ್ರಿಯೆ.
  • ಅಸ್ತಮಾ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶರೋಗ, ಕ್ಷಯ, ಅಪಸ್ಮಾರ ಇರುವವರಿಗೆ ಇದು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸ.
  • ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಈ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
  • ವಿಧಿ ನಿಷೇಧಗಳು: ಹೃದ್ರೋಗ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ತಲೆಸುತ್ತು, ಅಪಸ್ಮಾರ, ಹರ್ನಿಯಾ, ಜಠರದ ಹುಣ್ಣು ಇರುವವರು ಕಪಾಲಭಾತಿ ಮಾಡಬಾರದು.
ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು: ನೋವು ಅಥವಾ ತಲೆಸುತ್ತಿದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿದರೆ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತು ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ಯೋಗಶಿಕ್ಷಕರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ.
ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ: ಕಪಾಲಭಾತಿಯನ್ನು ಆಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ನೇತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೊಟ್ಟೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಊಟವಾದ 3-4 ಗಂಟೆಗಳ ಬಳಿಕವೇ ಮಾಡಬೇಕು.
ಗಮನ: ಸಹಜ ಕುಂಭಕದಿಂದ ನಿಧಾನ ಲಯಬದ್ಧ ಉಸಿರಾಟ.
ಅಭ್ಯಾಸ ಕ್ರಮ: ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿದ ಧ್ಯಾನಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ಸದ್ಮಾಸನ, ಸಿದ್ಧ-ಸಿದ್ಧಯೋನಿ, ಸುಖಾಸನದಲ್ಲಿಯೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ತಲೆ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನು ನೇರವಾಗಿರಲಿ. ಕೈಗಳು ಮಂಡಿಯ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ಮುದ್ರೆ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿರಲಿ. ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ. ಉದರವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸುತ್ತ ಎರಡೂ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಉದರದ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಸಂಕೋಚನಗೊಳಿಸಿ ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಬಿಡಿ. ಪ್ರಯಾಸ ಬೇಡ. ನಂತರ ಉಚ್ಛಾ್ವಸವು ಉದರದ ಸ್ನಾಯುಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಹಿಗ್ಗುವಂತೆ ಸಹಜವಾಗಿರಲಿ. ಉಚ್ಛಾ್ವಸ ನಿರಂತರ, ಶ್ರಮರಹಿತವಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ಆಗಲಿ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 10 ಉಸಿರಾಟಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಸಿರಾಟವನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಿ. ಒಂದಾದ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ತ್ವರಿತವಾದ 10 ಉಸಿರಾಟಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಚ್ಛಾ್ವಸ ಮತ್ತು ನಿಶ್ವಾಸ ಮಾಡಿ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಒಂದು ಸುತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿ 3ರಿಂದ 6 ಸುತ್ತು, ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ. ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಭ್ರೂಮಧ್ಯದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಶೂನ್ಯದತ್ತ ಗಮನವಿರಿಸಿ. ಶೂನ್ಯತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸಿ ಶಾಂತಿ ತುಂಬಿದುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ.
ಉಸಿರಾಟ: ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ತ್ವರಿತ ಉಸಿರಾಟವು ಉದರದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕೇ ಹೊರತು ಎದೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ. ಉದರದ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಬಲಿಷ್ಠಗೊಂಡಂತೆ ಉಸಿರಾಟದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭದ 10ರಿಂದ 20ರ ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
ವಿಜಯವಾಣಿ ನಂ.1 ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ | Vijayavani | Kannada News
www.vijayavani.net