‘ಈ ಭೂಮಿಯೇ ಕೋಸಲದೇಶ, ಪರಬ್ರಹ್ಮನೇ ರಘುವರ. ಭರತನ ಹಾಗೆ ಅನುಪಾಲನೆ ಮಾಡುವವರು ನಾವು. ನಮ್ಮ ಸಂಸಾರದ ಆಡಳಿತವೆಂದರೆ ಅರಸನ ಊಳಿಗ. ಹರ್ಷದಿಂದ ಸೇವಿಸು’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಸಹೋದರಪ್ರೇಮವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳಿದ ಕಥೆ ಜನಜನಿತ. ಶ್ರೀರಾಮನು ಪಿತೃವಾಕ್ಯ ಪರಿಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಭರತನು ಕೋಸಲದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀರಾಮ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದುದರಿಂದ ದುಃಖತಪ್ತ ದಶರಥನು ಅಸುನೀಗಿದನು. ಆಗ ಭರತನನ್ನು ಕೋಸಲಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದರು. ತಂದೆಯ ಮರಣವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿದ ಆತ ಶೋಕದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದನು. ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಶ್ರೀರಾಮನೂ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡಿದ. ಭರತನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಯಾರೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ತಿರಸ್ಕಾರ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಆತನು, ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರವನ್ನು ಗುರು ವಸಿಷ್ಠರಿಂದ ತಿಳಿದು ಕ್ರೋಧಿತನಾದನು. ತಾಯಿಯ ಪ್ರಮಾದವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅಣ್ಣನನ್ನು ಕರೆತರಲು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದನು. ತಮ್ಮನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ ಶ್ರೀರಾಮನು ವನವಾಸ ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದಿರುಗಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಭರತನು, ‘ರಾಮನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಳುತ್ತೇನೆ, ನಂತರವೂ ಬಾರದೆ ಹೋದರೆ ಅಗ್ನಿಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ’ಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ರಾಮಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದನು. ರಾಮನ ಪಾರುಪತ್ಯದವನಂತೆ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆ ಮಾಡಿದನು. ರಾಮಪಾದುಕೆ ರಾಮನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಯಿತು. ತಾನೂ ಅರಮನೆಯ ಸುಖಜೀವಿತದಿಂದ ವಿಮುಖನಾಗಿ ಸರಯೂತೀರದ ಪರ್ಣಕುಟೀರದಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಯಂತೆ ಬಾಳಿದನು. ಹೀಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಿದದರೂ ಆತನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಿನಿತೂ ಮಮಕಾರ ಮೂಡಲಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಒಡನಾಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಾಂಧವ್ಯ, ಓಡಾಡಿದ ನೆಲ, ವಹಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೋಹ ಉದಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹುನ್ನಾರವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಭರತನಲ್ಲಿ ಒಂದಿನಿತೂ ತನ್ನದು, ತನಗೇ ಇರಲಿ ಎಂಬ ಸ್ವಾರ್ಥ ಮೂಡಲಿಲ್ಲ. ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಮಚಿತ್ತ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ರಾಜನಲ್ಲದ ರಾಜನಾಗಿ, ಅಣ್ಣ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಸೇರಿದುದನ್ನು ಅವನಿಲ್ಲದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡುವುದು ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಬಗೆದು ನಿರ್ವಂಚನೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಿದ. ಭರತನ ನಿಷ್ಠೆ, ನಿರ್ಮಮಭಾವದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಅನನ್ಯ.
