‘ಜಡವೇನು? ಜೀವವೇನು? ಚೈತನ್ಯವು ನಿದ್ರಿಸಿರುವ ಎಡೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕಲ್ಲು, ಕಡ್ಡಿ, ಕಸದಂತಹ ಜಡಲೋಕ. ಅಡಗಿರುವ ಚೈತನ್ಯ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಲು ಅದುವೇ ಜಂತು ಜಗ. ಹಾಗಾಗಿ ಜಡವೇ ಜೀವದ ವಸತಿ’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಈ ಕಗ್ಗ. ಮನೆಯು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಲು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ ಜೀವ ಇಲ್ಲದ ಹಾಗೆಯೇ. ಕೊನೆಗೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದು ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಜಗತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕಾದರೆ ಜೀವರುಗಳು ಚೈತನ್ಯಯುತವಾಗಿ ಓಡಾಡಬೇಕು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಜೀವ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತು ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ಆತ್ಮಚೈತನ್ಯವು ನಿದ್ರಿಸಿದ್ದರೆ ಜೀವವೂ ಜಡವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕಾಣುವ, ಕೇಳುವ, ಆಘ್ರಾಣಿಸುವ, ರುಚಿ ನೋಡುವ ಮತ್ತು ರ್ಸ³ಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬಾಹ್ಯಪ್ರಪಂಚದ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ಸೇರದೆ ಇದ್ದರೆ ಕಂಡದ್ದು, ಕೇಳಿದ್ದು, ಮುಟ್ಟಿದ್ದು, ಆಘ್ರಾಣಿಸಿದ್ದು, ರುಚಿಕರವಾದದ್ದು ಯಾವುದೂ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಿಗಲಾರದು. ಅನ್ಯಮನಸ್ಕರಾಗಿ, ಯಾವುದೋ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪರಿಚಿತರೇ ಎದುರು ಬಂದರೂ ಅವರ ಗುರುತು ಹಿಡಿಯದ ಅನುಭವವು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿಸಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ, ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇವೆರಡರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಗೆ ಆತ್ಮಚೈತನ್ಯವು ಶಕ್ತಿ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಭಾವೋದ್ವೇಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ವಿವೇಕ ಜಾಗೃತವಾಗದೆ ಹೋದರೆ ಆತ್ಮಬಲ ಕುಂದುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಜೀವನಾಸಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡುಬಿಡುತ್ತಾನೆ.
