ಶರಣತ್ವವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿದ್ದರೆ, ದೇವತ್ವವು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ವಾಸ್ತವವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವೂ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಚನದ ಹೋಲಿಕೆಗಳ ನೆರವನ್ನು ಒಂದಿಷ್ಟು ಪಡೆಯುವುದಾದರೆ, ಯಾವುದು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆಯೋ ಅದು ‘ಹೊರಗಣ’, ಅರ್ಥಾತ್ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಸ್ತರದಲ್ಲಿದೆ; ಯಾವುದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆಯೋ ಅದು ‘ಒಳಗಣ’, ಅರ್ಥಾತ್ ಪ್ರಕಟವಾಗದ ಸ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಶರಣನಿಗೂ ಕ್ರಿಯೆಯಿದೆ; ದೇವನಿಗೂ ಕ್ರಿಯೆಯಿದೆ. ಶರಣನದು ದೇವನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ; ದೇವನದು ಶರಣನದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧವೆಂದು ತೋರಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಯೂ ಇದೆ. ಯಾವುದು ಒಳಗಿನದಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಿದೆಯೋ ಅದು ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತತೆಯಲ್ಲಿದೆ; ಯಾವುದು ಹೊರಗಿನದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ ಅದು ಒಳಗೆ ಅವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಎಂದರೆ ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ತೋರುವಂತೆ ಸಕ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ (active) ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯಿದೆ (passive); ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯತೆಯಿದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಹೀಗೆ ಇರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶರಣತ್ವ ಹಾಗೂ ದೇವತ್ವಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ‘ಒಳ’ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಾದರಿಯಾಗಿಯೂ ಇದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಶಿಲೆಯ ‘ಒಳಗು’ತನವೆನ್ನುವುದು ಪಾವಕನ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಉದಕದ ಒಳಗುತನವೆನ್ನುವುದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ, ಬೀಜದ ಒಳಗುತನವೆನ್ನುವುದು ವೃಕ್ಷದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಯಬ್ದಗಳು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಗಳಾಗಿ ತೋರಬಹುದಾದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಿಶ್ಶಬ್ದದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಬ್ದದ ವ್ಯಕ್ತತೆಯಿದೆ. ಅಥವಾ, ನಿಜದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ವ್ಯಕ್ತತೆಗೆ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತತೆಯೆನ್ನುವುದಾದರೂ ಶೂನ್ಯವೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ವ್ಯಕ್ತತೆಯು ವ್ಯಕ್ತತೆಯಾಗಲಾರದು; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ವ್ಯಕ್ತತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲೇ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಪೂರ್ಣತೆಯಿದೆ.
