ಕಾಲವು ರಾಜನಿಗೆ ಕಾರಣವೋ, ರಾಜನು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣನೋ?

| ಡಾ. ಎಚ್​.ಆರ್. ಮೀರಾ

ನಾನಾದೇಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಆತನಿಗೆ ಕೊನೆಗೆ ಭೃಗುತುಂಗವೆಂಬ ಪರ್ವತಶಿಖರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಾಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಋಚೀಕಮುನಿಯ ಭೇಟಿಯಾಯಿತು. ಆ ಬ್ರರ್ಹ¾ಗಿದ್ದ ಮೂವರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಈ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಪಶುವಾಗಲೊಪ್ಪಿದರೆ, ತಾನು ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದಾಗಿ ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು. ತಂದೆಯು ಹಿರಿಯ ಮಗನನ್ನೂ, ತಾಯಿಯು ಕಿರಿಯ ಮಗನನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿರಲಾರೆವೆಂದಾಗ, ಮಧ್ಯಮಪುತ್ರನಾದ ಶುನಃಶೇಫನು ತನ್ನನ್ನೇ ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರು ಕೊಡಲೊಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದನು.

ಅವನು ಬಲಿಪಶುವಾಗಲು ಒಪ್ಪಿ, ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟಾದ ಮೇಲೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕವರು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿಗಳು. ಅವರು ಆತನ ಸೋದರಮಾವ. ಅವರನ್ನು ಕಂಡು, ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ಆಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದ ಶುನಃಶೇಫನಿಗೆ ಉತ್ಕಟವಾದ ದುಃಖವುಂಟಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ಶರಣುಹೋಗಿ, ಅವರ ಧರ್ಮದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಕೊಂಡಾಡಿ, ಅವನು ಅವರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡನು: ಮುನಿಗಳೇ! ರಾಜನ ಯಜ್ಞವೂ ಸಂಪನ್ನಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಾನೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ದೀರ್ಘಾಯುವಾಗಿ, ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸುವಂತಾಗಬೇಕು. ತಾವೇ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು ಎಂದು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ಮೊದಲು ಹೊಳೆದ ದಾರಿಯೆಂದರೆ, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನೇ ಶುನಃಶೇಫನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿಕೊಡುವಂತಹುದು. ಧರ್ಮ ಪರಾಯಣರಾದ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಈ ದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕರಾದರೆ, ಅವರಿಗೂ, ಅವರನ್ನು ಪುತ್ರರನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದ ತಮಗೂ, ಶ್ರೇಯಸ್ಸೆಂದೆಣಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆ ಮಕ್ಕಳು ನಕ್ಕು ಬಿಟ್ಟು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಿ ಶಾಪಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರು. ಆದರೂ ಶರಣಾಗತನಾಗಿದ್ದ ಈ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಬೇರೊಂದು ರಕ್ಷಣೆ ಯೋಚಿಸಲೇಬೇಕೆಂದು, ಮೇಧಾವಿಗಳೂ ತಪಸ್ವಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಗಳು ಎರಡು ರಹಸ್ಯಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಶುನಃಶೇಫನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದರು. ಯಜ್ಞಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ತುತಿಸಲು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ಆ ಬಾಲಕನು ಸಂತೋಷವಾಗಿ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ಅವನನ್ನು ಯೂಪಸ್ತಂಭ (ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಬಲಿಪಶುವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕಂಬ)ಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದಾಗ, ಆ ರಹಸ್ಯಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರ-ಉಪೇಂದ್ರರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು. ಪ್ರಸನ್ನರಾದ ಆ ದೇವತೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ದೀರ್ಘಾಯುಸ್ಸನ್ನೂ, ರಾಜನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನೂ ಕರುಣಿಸಿದರು.

ಈ ಕಥೆಯ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಹಲವು, ಪಾಠಗಳೂ ಹಲವು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಮಶಿಸೋಣ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೂ ಇತರ ಋಷಿಗಳೂ ವಿನಾ (ಭೌತಿಕ)ಕಾರಣವೇ ಯಜ್ಞವನ್ನಾಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು. ಈಗ ಅಂಬರೀಷನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಯಾಗಕ್ಕೂಇಂಥದ್ದೇ ಕಾರಣವೆಂದಿರಲಿಲ್ಲ: ಯಜ್ಞಗಳನ್ನೂ ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ಧರ್ವಿುಷ್ಠರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ. ಅಂಬರೀಷನಾದರೋ ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ರಾಜ. ಅವನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ನರಪಶು ಮಾತ್ರ ಬೇಕಿದ್ದರೆ, ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಒಯ್ಯಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬಲವಿದ್ದರೂ ಧರ್ವಿುಯಾಗಿದ್ದ ಅವನು ಹಾಗೆ ಮಾಡದೇ, ಧರ್ವ್ಯುವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಅರಸಿ ಹೊರಟನು.

ಅವನ ಧರ್ವೇದ್ದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಯೇ ಶುನಃಶೇಫನೂ ತನ್ನನ್ನು ಕೊಟ್ಟುಕೊಂಡದ್ದು (ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಯ ಪಕ್ಷಪಾತವನ್ನು ಕಂಡು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇಸರಿಸಿದ್ದರೂ). ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ‘ಸತ್ಯಮೇವೋದ್ಧರಾಮ್ಯಹಮ್ ಎಂದು ಮೇಲೆತ್ತಿ ಬೆಳಗಿಸಿದಂಥ ಸತ್ಯ-ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ರಾಜನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಲೆಬಾಗಿದ್ದು.

ಶುನಃಶೇಫನಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ಕಂಡಾಗ ತಾನು ಜೀವಿಸಬೇಕೆಂಬಾಸೆ ಉಂಟಾದರೂ, ಅಂಬರೀಷನ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ರಾಜನ ಯಜ್ಞವೂ ಸಫಲವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಧಾರ್ವಿುಕವಾದ ನಡತೆ- ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಧರ್ಮದ ಪಾರಮ್ಯ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಕಾಲವು ರಾಜನಿಗೆ ಕಾರಣವೋ, ರಾಜನು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣನೋ? ಎಂದು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬರುವ ಉತ್ತರವೆಂದರೆ: ಇದರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಬೇಡ - ರಾಜನೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣ (ರಾಜಾ ಕಾಲಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್. ಆಳುವವ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿದ್ದರೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾಲ ಬರುವುದು - ಎಂಬ ನಿಶ್ಚಯ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಈಚೆಗೆ ಅದು ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ಬಂದಿರಬಹುದು, ಅಲ್ಲವೆ?

(ಲೇಖಕರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತಕರು, ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗ ವಿಜ್ಞಾನಮಂದಿರಂ)

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ: vvsudina@gmail.com)

https://www.vijayavani.net/india-has-voted-pm-narendra-modis-thank-you-note-amid-prediction-of-landslide-bjp-win

https://www.vijayavani.net/exit-poll-2024-dk-shivakumar-says-no-confidence-in-post-election-polls