Bathing before the puja: ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಜಳಕ ಮಾಡಿ ದೇಹ ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ದೇವರ ಪೂಜೆ ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಚರಣೆ ಅಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಭಕ್ತಿ-ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಪೂಜೆ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಿಂದೂ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೇಹದ ಕೊಳೆ ಮತ್ತು ಬೆವರು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನಿದ್ರೆಯ ನಂತರದ ಆಲಸ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಚುರುಕಾಗಲು ಹಾಗೂ ಪೂಜೆಯತ್ತ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಂಜಾನೆ ಸ್ನಾನ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಾತ್ವಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ, ಮಂತ್ರಜಪ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡದೇ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ದೇವರ ಕೃಪೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪಾಪವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಶೌಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರೋಗ್ಯ, ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೂ ಇವೆ.
ಅನಾರೋಗ್ಯ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರ ಅನಿವಾರ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ, ಧ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಸ್ಮರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಅಂದರೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧತೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುವವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಧತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಪೂಜೆಗೂ ಮುನ್ನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತಮ ಆಚರಣೆ. ಆದರೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪಾಪ ಅಥವಾ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಾರದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು.