ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯವಸಾಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೊಮ್ಮೆ ಅವಲೋಕಿಸಿದರೆ, ನಮಗೆ ಕಾಣಬರುವುದು ಅದು ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದೇ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಗೀಳಿನ ಸುಸಂಸ್ಕೃತರಿಂದ. ನಮ್ಮ ಆರಂಭಕಾಲದ ಪ್ರಕಾಶಕ, ಲೇಖಕ ಗಳಗನಾಥರ ಅಭಿರುಚಿ ತುಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ್ದೂ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುವಂತೆಯೂ ಆದುದಾಗಿತ್ತು. ಅವರೇ ಸ್ವತಃ ಬರೆದು, ಮುದ್ರಿಸಿ, ತಲೆಮೇಲೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಮಾರಾಟಗಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕುವೆಂಪು, ಮಾಸ್ತಿ, ಕಾರಂತ, ರಾಜರತ್ನಂ ಮುಂತಾದವರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ವಿತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಓದುಗರ ಅಭಿರುಚಿ ತಿದ್ದಿ ಬೆಳೆಸುವ ಶಕ್ತಿ ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವೇ ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಡಿವಿಜಿ, ಬೇಂದ್ರೆ, ದೇವುಡು, ಬಿಎಂಶ್ರೀ, ತೀನಂಶ್ರೀ ಮುಂತಾಗಿ ಆ ಕಾಲದ ಬಹುತೇಕ ಸಾಹಿತಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಶಾರದರೂ ಆಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕನ್ನಡದ ಓದುಗರಿಗೆ ಅದೆಂತಹ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೇಕು, ಅವರ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಉದಾತ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕು- ಎಂಬಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟ ಜ್ಞಾನವೂ ಇತ್ತು. ನಂತರದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂದರ್ಭದ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಚನೆಗೊಂಡ ಅನಕೃ, ತರಾಸು, ಪುರಾಣಿಕ, ಕಟ್ಟೀಮನಿ, ರಾವಬಹಾದ್ದೂರ್, ನಿರಂಜನ ಮುಂತಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ಲೇಖಕರ ಸಮೃದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಾಲವೇ.
