

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ: ಮರ ಎಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಸ್ಯ. ಕೆಲವು ಮರಗಳು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿದ ಮರಗಳೂ ಇರುವುದು ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳಿಗೆ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲೊಂದು ಮರಕ್ಕೆ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಯೂ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯವಾದರೂ ಖಂಡಿತಾ ಸತ್ಯವಾದ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ರೈಸನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಚಿ ಸ್ತೂಪದ ಬಳಿ ಈ ಮರವಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಅಂದ್ರೆ, 24 ಗಂಟೆಯೂ ಸಹ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಮರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿಂದೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಾಂಚಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಪೊಲೀಸ್, ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಇಲಾಖೆಗಳು ಅದರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಇರಿಸುತ್ತವೆ. ಮರಕ್ಕೆ ಕಾವಲು ಮತ್ತು ನೀರುಣಿಸಲು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ 64 ಲಕ್ಷ ರೂ. ವ್ಯಯಿಸಲಾಗಿದೆ. 24 ಗಂಟೆಯೂ ಮರದ ಬಳಿ ನಾಲ್ವರು ಇದ್ದು ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ.
2500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಬುದ್ಧನಿಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮರವನ್ನು ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನೋದಯದ ವೃಕ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 250 BCEನಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅಶೋಕನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಅನುರಾಧಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾಕ್ಕೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಹಿಂದಾ ರಾಜಪಕ್ಸೆ ಅವರು ಆ ಮರದಿಂದ ತೆಳುವಾದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ತಂದು ಅಂದಿನ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಶಿವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಚೌಹಾಣ್ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಂಸದ ಸಲಾಮತ್ಪುರ ಬಳಿಯ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ನೆಟ್ಟರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇದು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
ಈ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷವು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಂಬುವವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದ ಅದ್ಭುತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷದ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ 14-15 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ತಜ್ಞರು ಈ ಮರದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಹೈ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ವಿವಿಐಪಿಗಳನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ವಿವಿಐಪಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವುದು ಈ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷದ ವಿಶೇಷತೆ. ಆದರೆ ಈ ಮರ ಲೀಫ್ ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ ಎಂಬ ಕೀಟ ಬಾಧೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದು, ಮರದ ಎಲೆಗಳು ಒಣಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮರವು ಇದೀಗ ರೋಗವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮರಕ್ಕೆ ಕೀಟಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ.