ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ವೀರಪ್ಪ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ದರ್ಬಾರ್ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ನಲ್ಲಿ ವೀರಪ್ಪ ದೇಸಾಯಿ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಅಜ್ಜ ರೋಗಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಸಾವಿರ ಒಂಟೆಯ ಸರ್ದಾರ್ ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿ ರಕ್ತಮಾನ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ನೀಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶ ಇದೆ. ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲೇಶಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ರೋಗಪ್ಪ ಅವರು ಜನರಿಗೆ ನಾಟಿ ಔಷಧಿ ನೀಡುವುದು, ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ತಂದೆ ಭರಮಪ್ಪ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಕೊಲ್ಲುವುದು, ಅದರ ಕಳೇಬರವನ್ನು ಕಿತ್ತೂರು ಆಸ್ಥಾನದ ಮಲ್ಲಸರ್ಜ ದೇಸಾಯಿ ಹತ್ತಿರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವುದು, ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ತೊಟ್ಟಿಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಕುಸ್ತಿ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಕಿತ್ತೂರು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣಗೆ ನೀಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಅದ್ಬುತವಾಗಿ ನಿರ್ವಿುಸಲಾಗಿದೆ. ಕಿತ್ತೂರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಥ್ಯಾಕರೆ ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲವೆಂದು ದತ್ತಕ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಆಂಗ್ಲೊ-ಕಿತ್ತೂರ ಪ್ರಥಮ ಯುದ್ದ, ಕಿತ್ತೂರು ವಿಜಯೋತ್ಸವ, ದ್ವಿತೀಯ ಆಂಗ್ಲೊ-ಕಿತ್ತೂರ ಯುದ್ದ, ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಿವಾರ ಬಂಧನ, ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಬಂಧನ, ಜಂಗಮ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು, ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗರು ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುವುದು, ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮನ ಸಮಾಧಿ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿವೆ. ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಾಯಣ್ಣ ತನ್ನ ರಕ್ತಮಾನ್ಯ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕರ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇನಾಂ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ವೀರಮಾತೆ ಕೆಂಚಮ್ಮ ಅವರು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಂಗ್ಲ ಸರ್ಕಾರದ ಇನಾಂ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು, ಅವರ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಸುಂಕದ ಕಲ್ಲು ಹೇರುವ ಸನ್ನಿವೇಶವಿದೆ. ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದು, ಸುರಪುರ ಕೃಷ್ಣಪನಾಯಕರ ಭೇಟಿ, ಆಂಗ್ಲರ ಖಾನಾಪುರ ಸೇನಾ ಠಾಣೆ ಮುತ್ತಿಗೆ, ಹಳಿಯಾಳ ಖಜಾನೆ ಲೂಟಿ, ಡೋರಿ ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗರ ಬಂಧನ, ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ, ಮರಣ ದಂಡನೆ, ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಆಲದ ಸಸಿ ನೆಡುವುದು, ಈ ರೀತಿ ಹತ್ತು ಹಲವಾರು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಟ್ಟಾರೆ 1600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ.
