

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಂಪು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಅಂದರೆ ನಕ್ಸಲ್ವಾದ ಕೊನೆಗೂ ಅವಸಾನದ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ. ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿ, ಹನ್ನೊಂದು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೆಂಪುಮಾರ್ಗ’ವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ, ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ, ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳ ರಕ್ತ ಹರಿಸಿದ್ದ ನಕ್ಸಲರು ಚುನಾವಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಭಂಗ ತರಲು ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಕ್ಸಲರ ಚಲನವಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮಾರಣಹೋಮ, ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳ ಬಲಿದಾನಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯೇ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ಸಿಗುವ ಉತ್ತರ ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕಳೆದೊಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಅದರಲ್ಲೂ 2024 ಮತ್ತು 2025ರಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಲಾದ ಸರಣಿ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು, ಕಮಾಂಡರಗಳು ಹತರಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬರೀ 14 ನಕ್ಸಲ್ ಕಮಾಂಡರ್ಗಳು ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಮಾವೋವಾದಿ-ಸಿಪಿಐ (ಎಂ) ಕದನವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮಾತುಕತೆಗೆ ಸಿದ್ಧ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕುಖ್ಯಾತ ನಕ್ಸಲ್ ಮುಖಂಡರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, 2024-25ರಲ್ಲಿ 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಕ್ಸಲರು ಎನ್ಕೌಂಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಿಪಿಐ (ಎಂ) ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಷಾ 2024ರ ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, ‘ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾವೋವಾದಿ ಉಗ್ರವಾದ ಅಂದರೆ ನಕ್ಸಲಿಜಂನ್ನು ಬೇರು ಸಮೇತ ನಿಮೂಲನಗೊಳಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.
2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರ ಮೊದಲು ದೇಶ ನಕ್ಸಲ್ವಾದದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳ್ಳಲಿದೆ’ ಎಂದಿದ್ದರು. ಅದರಂತೆ, ನಕ್ಸಲ್ವಾದ ಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು, ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೊಲೀಸರ ಶ್ರಮ, ತ್ಯಾಗ, ಬಲಿದಾನದ ಫಲವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಉಗ್ರವಾದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತವನ್ನು 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರೊಳಗೆ ನಕ್ಸಲ್ಮುಕ್ತವನ್ನಾಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಷಾ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಅವಧಿಪೂರ್ವವೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್ ಹಾವಳಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬರೀ 14 ನಕ್ಸಲ್ ಕಮಾಂಡರ್ಗಳು ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದು, 2025ರ ಮಹತ್ವದ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ನಕ್ಸಲ್ ನಾಯಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕದನವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್ ಸಂಘಟನೆಯೇ ಮೊರೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾವೋವಾದಿ) ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಪತ್ರ ನಕ್ಸಲ್ ಮುಖಂಡ ಹಾಗೂ ಸಿಪಿಐ (ಎಂ) ವಕ್ತಾರ ಅಭಯ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಗ ನಕ್ಸಲಿಜಂ ಚಳವಳಿ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಣಕಾಸು ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮಾವೋ ಉಗ್ರರ ಕೈಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾದಿ, ನಕ್ಸಲ್ ಸಂಘಟನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಆಂತರಿಕ ಸಂವಹನ ಬಂದ್ ಆಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಮುಖಂಡರೇ ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರ ಕಳೆದ 18 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ವೇಗವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಮಾತುಕತೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅದು ಒಪು್ಪವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಮುಂದಾದರೂ, ನಕ್ಸಲ್ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಪು್ಪವುದಿಲ್ಲ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್ವಾದ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು. ದೇಶದ 10 ರಾಜ್ಯಗಳ 90 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್ ಪ್ರಭಾವವಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 32 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು 2017ರ ಆರಂಭದಿಂದ ಯಾವುದೇ ನಕ್ಸಲ್ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿಲ್ಲ. 2024ರ ವೇಳೆಗೆ ನಕ್ಸಲ್ಪೀಡಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 44ಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿತು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಕ್ಸಲ್ ಆಂದೋಲನ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಮೀನುದಾರರಿಂದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಬಚಾವಾಗಲು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1972ರಲ್ಲಿ ಕುಖ್ಯಾತ ನಕ್ಸಲ್ ನಾಯಕ ಚಾರು ಮಜುಂದಾರ್ನ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು. 1973ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೊಲೀಸರು ನಕ್ಸಲರ ಎಲ್ಲ ಪಾವರ್ ಸೆಂಟರ್ಗಳನ್ನು ನಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದರು. 1973ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 32 ಸಾವಿರ ನಕ್ಸಲರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮರ್ಥಕರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್ ಆಂದೋಲನ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಾಗದೆ 40ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಸಂಘಟನೆ/ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಹೋಯಿತು. ಈ 40 ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತರಲು ನಕ್ಸಲ್ ಮುಖಂಡರು ಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ, ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರು ವನವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರು ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿದರಲ್ಲದೆ, ಪೊಲೀಸರು, ಇತರ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ನಕ್ಸಲರ ‘ರೆಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್’ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗತೊಡಗಿತು. ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 9 ಸಾವಿರ ನಕ್ಸಲರು ಶರಣಾದರು.
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. ಹಲವು ನಕ್ಸಲ್ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. 2007ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ನಕ್ಸಲ್ಪೀಡಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಸ್ಫೋಟ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ನಕ್ಸಲರು ಆದಿವಾಸಿ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಒಡಿಶಾ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ತೆಲಂಗಾಣ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರಕ್ಕೆ ರೆಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ, 2015ರ ನಂತರ ನಕ್ಸಲ್ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರೂ 2018ರ ಬಳಿಕ ಭದ್ರತಾಪಡೆಗಳು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿ, 2025ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರೆಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಪೊಲೀಸ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಪಿಐ (ಎಂ)ನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ 14 ಸಕ್ರಿಯ ಕಮಾಂಡರ್ಗಳು ಮತ್ತು 1,200 ನಕ್ಸಲರು ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 12,00 ನಕ್ಸಲರ ಪೈಕಿ 400 ಜನರ ಬಳಿ ಮಾತ್ರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿವೆ. ಉಳಿದವರು ಸಪೋರ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟ್ಂನಂತೆ ತೆರೆಯ ಹಿಂದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಕ್ಸಲರ ಸಂಖ್ಯೆ 4 ಸಾವಿರ ಆಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ನಕ್ಸಲರ ಸಂಖ್ಯೆ 12 ಸಾವಿರದಷ್ಟಿತ್ತು. ನಕ್ಸಲ್ಬಾಧಿತ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಈಗಲೂ 200 ನಕ್ಸಲರು ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತೆಲಂಗಾಣ, ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 150-200 ನಕ್ಸಲರು ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಪಿಐ (ಎಂ) ನಕ್ಸಲಿಯರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಘಟನೆ. ಇದಲ್ಲದೆ 17 ದೊಡ್ಡ-ಸಣ್ಣ ನಕ್ಸಲ್ ಸಂಘಟನೆಗಳಿವೆ. ಈ ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಒಂದು ನಕ್ಸಲ್ ಸಂಘಟನೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತ್ಯಜಿಸಿ ಶರಣಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಘಟನೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.