ಈ ಕೋಗಿಲೆಯು ಆದಿಕವಿಯಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು. ಕೋಗಿಲೆಯ ಹಾಡೇ ರಾಮಾಯಣ. ನಮ್ಮ ಶರೀರವೇ ಈ ಮರ. ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಮರವಲ್ಲ, ಅಮರವಾದ ಮರ. ನಮೆಲ್ಲರ ಶಿರದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯೇ ಈ ಮರದ ಬೇರು. ಆ ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳೂ ಕಲೆಗಳೂ ವಿಕಾಸವಾಗಿವೆ. ಆ ವಿದ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಕಲೆಗಳೇ ಈ ಮರದ ನಾನಾ ಶಾಖೆಗಳು. ಅಂತಹ ಒಂದು ಶಾಖೆ ಕಾವ್ಯ. ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಮಾಯಣವು ಅಂತಹ ಕಾವ್ಯವೆಂಬ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವಂತಹ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ಫಲ. ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿಯಾದ ಫಲ. ಆ ಕೋಗಿಲೆ ಶ್ರೀಮದ್ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದಂತಹ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು. ಆ ಕೋಗಿಲೆಯು ಬುಡದಿಂದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿತು ಎಂದರೇನು? ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ದಿವ್ಯವಾದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಂತರಂಗ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹಾರಿ, ಆತ್ಮಾರಾಮರಾಗಿ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಂಡರು. ಆ ಬೆಳಕೇ ಮೈವೆತ್ತು ಶ್ರೀರಾಮನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಈ ರಾಮರಸವೆಂಬ ಫಲವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರಾಮಾಯಣವೆಂಬ ಮಹಾಕಾವ್ಯವು ಸಹಜವಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಮಾಯಣವು ಕೇವಲ ಶ್ರೀರಾಮ, ಸೀತೆ ರಾವಣ ಇವರ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾದ ಒಂದು ಕಥೆ ಅಲ್ಲ; ವೇದ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ಯಾವ ಪರಂಜ್ಯೋತಿ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ತತ್ತ್ವ ಹಾಗೂ ಅನುಭವವನ್ನು ರಾಮಾಯಣವೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾವಿನಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದವನಿಗೇ ಮಾವಿನ ಅನುಭವ. ಅಂತೆಯೇ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯ, ಶ್ರೀರಾಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವನು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಹೇಳುವ ಬ್ರಹ್ಮಾನುಭವವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಯ ಗುರುಮುಖೇನ ಅನುಸಂಧಾನವು ಯೋಗಾನುಭವಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಮಹಾನಾಯಕನಾದ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರ ಪ್ರಭುವು ‘ಸ್ಥೂಲದೃಷ್ಟಿಗೆ ನರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮದೃಷ್ಟಿಗೆ ದೇವತೆ ಪರಾ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಪರಂಜ್ಯೋತಿ’ ಎಂದು ಶ್ರೀರಂಗ ಮಹಾಗುರುಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಎಂಬ ಕೋಗಿಲೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡು ನಾವೂ ರಾಮಾಯಣವೆಂಬ ಮಹಾಫಲವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವಂತೆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೋಣ.
