ಹಿಮವದ್ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟ ಸಂತಾನ ಕರುಣಿಸುವ ವೇಣುಗೋಪಾಲ

ಕೆ.ಎನ್.ಮಹದೇವಸ್ವಾಮಿ ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ

ತಾಲೂಕಿನ ಹಿಮವದ್ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಮನೆ ಮಾತಾಗಿದ್ದು, ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಸಂತಾನ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಜನರ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಹಂಸತೀರ್ಥ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮಿಂದೆದ್ದರೆ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುವುದರ ಜತೆಗೆ ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಭಾಗ್ಯ ದೊರಕಲಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಂತಾನಭಾಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದಂಪತಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 4770 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟವಿದ್ದು, ಸದಾ ಹಿಮಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುವ ಹಿಮವದ್ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ವಿಶೇಷ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೂ ಕಾಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೊಳದ ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಕಾಗೆಗಳು ಹಂಸಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದವು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದ್ದು, ಈ ಕೊಳವು ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿಯ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ನಿತ್ಯ ಹಿಮವದ್ ಗೋಪಾಲನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಶನಿವಾರ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಷ್ಟತೀರ್ಥ ಉತ್ಸವ, ದೀಪೋತ್ಸವ, ಧನುರ್ಮಾಸ ಪೂಜೆ, ಮಕರ ಸಂಕ್ರಮಣ ಪೂಜೆ, ಅಭಿಷೇಕ ಹಾಗೂ ಉತ್ಸವಗಳು ನೆರವೇರಲಿದೆ.

ದೇವಾಲಯ ಇತಿಹಾಸ

ಬಂಡೀಪುರ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 700 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮಾಧವ ದಣಾಯಕ ಕ್ರಿ.ಶ.1315ರಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಬಲ್ಲಾಳ ದೇವರಸರಿಂದ ದತ್ತಿ ಬಿಟ್ಟನೆಂದು ಶಾಸನಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಬಳಿಕ ವಿಜಯನಗರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಮಾತು. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಗರ್ಭಗುಡಿ, ಶುಕನಾಸಿ, ನವರಂಗ, ನವರಂಗದ ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವನ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಇದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಅಷ್ಟದಳದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಭವ್ಯ ವೇಣುಗೋಪಾಲನ ಎಡದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಷ್ಮಿಣಿ-ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಮತ್ತು ಗೋವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಳಲನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇಮ್ಮಡಿ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್-ನಂಜರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (1489) ದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (1503) ಗೋವಣ್ಣ ಒಡೆಯರ್ (1504) ಮೊದಲಾದವರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಇಲ್ಲಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟವು ಬಂಡೀಪುರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪರಿಸರ ವಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು ಸುಮಾರು 25 ಕಿ.ಮೀ. ದಟ್ಟಕಾಡಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ವೃಕ್ಷಸಂಪತ್ತಿದ್ದು 1936ರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಕತ್ತದ ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಆರ್.ಎಲ್.ಬದ್ವಾರ್ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ 120 ಬಗೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರೆಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕಮಲಾಚಲ, ಗೋವರ್ಧನಗಿರಿ, ಕಂಜಗಿರಿ, ಕಮಲಾಚಲ, ಬೆಟ್ಟದಕೋಟೆ, ಮೂಡಣಕೋಟೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಲೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಯಂಭಕಾದ್ರಿ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನೀಲಾದ್ರಿ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಾದ್ರಿ, ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಂಸಾದ್ರಿ, ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವಾದ್ರಿ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಶಂಬರಗಿರಿ, ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗರುಡಾದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಗಿರಿಗಳೆಂಬ 8 ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕಮಲಾದ್ರಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಸುಮಾರು 77 ಕೊಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಹಂಸತೀರ್ಥ, ಕೌಸ್ತುಭ ಶಂಕ, ಪದ್ಮ, ಚಕ್ರ, ಗಧಾ, ಗೋಪಾಲ, ಗೋಪುರು ಹಾಗೂ ಬಬ್ರುತೀರ್ಥಗಳೆಂಬ ಅಷ್ಟತೀರ್ಥಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಗಂಜಿಕೊಳ, ಪಾನಕದಕೊಳ, ತೊಟ್ಲುತೀರ್ಥ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರಿನ ಹಲವಾರು ಕೊಳಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ 6 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ವೇಣುಗೋಪಾಲನ ವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾ, ರುಕ್ಮಿಣಿ ಹಾಗೂ ಗೋವುಗಳ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಎಂದು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಫಾಲ್ಗುಣ ಬಹುಳ ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದಂದು ಹಿಮವದ್ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಬಿದಿರಿನ ಬೊಂಬುಗಳು ಮತ್ತು ದಪ್ಪ ದಪ್ಪ ಹಂಬುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ ರಥವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಗ್ರಾಮಗಳ ಭಕ್ತರು, ಯುವಕರು ಸೇರಿ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಾಡಿಕೆ. ಯಾವುದೇ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸದೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ದಪ್ಪ ದಪ್ಪ ಹಂಬುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಎಳೆದರೆ ಮಾತ್ರ ರಥ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ನಂಬಿಯಾಗಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪಾವಿತ್ರೃತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ

ಬಂಡೀಪುರ ಹುಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬೆಟ್ಟವು ಅಪೂರ್ವ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತು, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ 8 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 5ರ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಮೋಜುಮಸ್ತಿಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಮದ್ಯಸಾಗಣೆ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮ ಬೆಟ್ಟವು ತನ್ನ ಪಾವಿತ್ರೃತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.

ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಗ

ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು 16 ಕಿಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಣದ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಿಂದ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್‌ಗಳ ಸಂಚಾರವಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹೋಗಿ ಬರಬೇಕಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನೆರೆರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರ ಭಕ್ತ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗೋಪಾಲನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ, ಪ್ರತಿ ಶನಿವಾರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋರಿಕೆ ಈಡೇರಿದವರು ತಪ್ಪದೆ ಹರಕೆ ತೀರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಪ್ರಸಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

> ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣಭಟ್

ಪ್ರಧಾನ ಅರ್ಚಕ