ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಫುಟ್‌ಪಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು: ಸುಪ್ರೀಂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು! Supreme Court

ಸಂವಿಧಾನದ 19(1)(d) ವಿಧಿಯಡಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿಯೇ ಈ ‘ನಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಪಿ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಎ.ಎಸ್. ಚಂದೂರ್ಕರ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ದ್ವಿಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ತಂದೆಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ 5 ವರ್ಷದ ಪುಟ್ಟ ಮಗನನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಡೆದ ಭೀಕರ ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮಗು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿತ್ತು. ಈ ಮೋಟಾರು ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಹಾರದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಮೃತನ ತಂದೆಗೆ 11.44 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳ ಪರಿಹಾರವನ್ನು 2 ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ದುಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಕೋರ್ಟ್ ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.

ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಪೀಠವು ಸಮಾಜದ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ವಾಹನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಗಳ ವಾಹನಗಳು ಕೇವಲ ಶ್ರೀಮಂತರ ಸೊತ್ತಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಅಗ್ಗದ ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದವು. ಇಂದು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈ ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳೇ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ವಾಹನ ಚಾಲಕರು ಇವತ್ತು ತಮಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಉಪದ್ರವಿಗಳು ಎಂಬಂತೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ವಾಹನ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅನ್ಯಾಯ ಇಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು (ಬಿಡಿಎ, ಮುಂತಾದವು), ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಫುಟ್‌ಪಾತ್ ಇಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾದರೆ, ನಾಗರಿಕರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಕೋರಿ ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದು ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

1988ರ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಕಾಯ್ದೆಯು ಎಂದಿಗೂ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ನಡೆಯುವವರ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾದಚಾರಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹೊಸ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕಾನೂನು ಆಯೋಗ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ,(ಏಜೆನ್ಸೀಸ್​).