ಅಂದು 1902ರ ಜುಲೈ 4. ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ವಾತಂತ್ರೊ್ಯೕತ್ಸವವೂ ಅಂದೇ. ಅದೇ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಅಂತಿಮ ದಿನ. ಅಂದಿನ ಅವರ ನಡೆನುಡಿಗಳೆಲ್ಲ ಉದ್ದಿಶ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದವು, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಎಂದಿನಂತೆ ಬೇಗ ಎದ್ದರು. ಚಹಾದ ವೇಳೆಗೆ ತಮ್ಮ ಗುರುಭಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳ ಅನೇಕ ಮಧುರ ಸ್ಮ ೃಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿದರು. ಎಂಟು ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕುಳಿತರು. ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ, ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಅಪೂರ್ವ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋದರು. ಅದೊಂದು ಗಮನೀಯ ಅಂಶ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕುಳಿತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮಠದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಒಳಗಿನಿಂದ ಕಿಟಕಿ, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ! ಅಲ್ಲಿ ಒಳಗೆ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಯಾರು ತಾನೆ ಅರಿಯಬಲ್ಲರು? ಅವರ ಆ ದಿವ್ಯಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಯಾವ ಜಗನ್ಮಾತೆಯನ್ನೂ ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಶಕ್ತಿಯ ಎರಡು ಮುಖಗಳೆಂದು ಅರಿತಿದ್ದರೋ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿರೂಪರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ, ಧ್ಯಾನದಿಂದೆದ್ದು ಹೊರಬಂದಾಗ ಅವರು, ಹೃದಯ ಮಿಡಿಯುವಂತಹ ದೇವೀಪರವಾದ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು-‘ಮಾ ಕಿ ಅಮಾರ್ಕಾಲೊ? ಕಾಲೊ ರೂಪೆ ಹೃದಿಪದ್ಮ ಕೊರೆ ಅಲೊ...’ ‘ನನ್ನ ತಾಯಿ ಕಪ್ಪಗಿಹಳೆ? ಅವಳು ಕಪ್ಪಗಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಹೃದಯಪದ್ಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವಳಲ್ಲ!’ ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಜ್ಞಾನ ಸಮರಸವಾಗಿ ಮಿಳಿತಗೊಂಡಿದೆ.
