ಧರ್ಮ, ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಧೋರಣೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು? ಧರ್ಮವೊಂದು ಮನುಕುಲಕ್ಕೆ ವರವೋ? ಮಾರಕವೋ? ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಚಿಂತನೆ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕದೇ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ. ಮತಾಂಧತೆ ಇರುವುದೇ ‘ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ’ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ. ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ‘ತತ್ವ ಪ್ರಧಾನ’. ವೇದಗಳೇ ಅದರ ಬುನಾದಿ. ಯಾವುದೇ ಅವತಾರ ಪುರುಷನು, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಆಚಾರ್ಯನೂ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕೆ ಹೊರತು ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದೇ ವೇದವಲ್ಲ. ವೇದ ಎನ್ನುವುದು ಜ್ಞಾನ. ಆದಿ ಅಂತ್ಯಗಳಿಲ್ಲದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸನಾತನ ಎಂದು ಹೆಸರು. ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಅಪೌರುಷೇಯ. ದೇವನಿಂದೆ (Blasphemy) ಎಂಬ ಪದವೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾಸ್ತಿಕನಿಗೂ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವರು ನಾವು. ‘ನನ್ನನ್ನೂ ಮೀರಿ ಹೋಗಿ’ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವೇದ ಮಾತ್ರ. ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವ ಉಕ್ತಿಯೂ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತತೆ ಮಾತ್ರ. ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತತೆಯೂ ಕಾಲ, ದೇಶ ನಿಮಿತ್ತದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯನೊಬ್ಬ ಎಂದಾದರೂ ಮತಾಂಧತೆ ಎನ್ನಿಸಬಹುದಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರೆ ಇಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಲ್ಪಜ್ಞರೂ, ಅಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ನಿರಂತರ ನಿಂದನೆಗೊಳಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದದ್ದು ಇದನ್ನೇ. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಕ್ಕಣಿಕೆ ಗಮನಿಸಿ-ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ತೆಗಳಿಕೆಯ ಒಂದು ಪದವನ್ನೂ ನಾವು ಸಹಿಸಲಾರೆವು.’ ‘ಮನುಕುಲ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ವೇದ, ಕುರಾನ್, ಬೈಬಲ್ಗಳು ಇಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ. ಆದರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದು ವೇದ, ಬೈಬಲ್, ಕುರಾನ್ಗಳ ಸಾರಸಮನ್ವಯದಲ್ಲೇ.’ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದವರೂ ವಿವೇಕಾನಂದರೇ.
