ಭಾರತದ ಅಜರಾಮರ ಕ್ರೀಡಾರತ್ನ ಮೇಜರ್ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್

ಇದು ಭಾರತ ಚಂದಿರನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿರುವ ಸಮಯ. ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ ಭಾರತದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಚಂದಿರನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಕ್ರೀಡಾತಾರೆ ಮೇಜರ್ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್. ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸೂಪರ್​ಸ್ಟಾರ್, ಹಾಕಿ ಮಾಂತ್ರಿಕ, ಕ್ರೀಡಾಸ್ಪೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕ.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ವಿುಯಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿ ಆಗಿದ್ದವರು ಧ್ಯಾನ್ ಸಿಂಗ್. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾತ್ರಿಯಾದರೆ ಹಾಕಿ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ. ಫ್ಲಡ್​ಲೈಟ್​ಗಳಿಲ್ಲದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲೇ ರಾತ್ರಿ ಹಾಕಿ ಆಟದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಧ್ಯಾನ್ ಸಿಂಗ್​ನಿಂದ ಧ್ಯಾನ್‘ಚಂದ್’ ಆಗಿ ಬದಲಾದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಹಾಕಿ ಆಟದ ಜಾದೂಗಾರನಾಗಿ ಮೆರೆದರು. 1928, 1932, 1936ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್​ನಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಭಾರತ ತಂಡದ ಗೆಲುವಿನ ರೂವಾರಿ ಎನಿಸಿದರು. 1926ರಿಂದ 1949ರ ನಡುವೆ ಭಾರತ ಪರ ಆಡಿದ 185 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ 570 ಗೋಲು ಸಿಡಿಸಿದರು. ಇನ್ನು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಹಿತ ಹಾಕಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಿಡಿಸಿದ ಗೋಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ. ಹಾಕಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಚೆಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಸೈನಿಕನ ಪುತ್ರ: 1905ರ ಆಗಸ್ಟ್ 29ರಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಲಹಾಬಾದ್​ನಲ್ಲಿ ಜನಿದವರು ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್. ತಂದೆ ಸಮೇಶ್ವರ್ ಸಿಂಗ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ವಿುಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆಗಾಗ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಅವರ ಕುಟುಂಬವೂ ಜತೆಯಲ್ಲೇ ತೆರಳುತಿತ್ತು. ಈ ನಡುವೆ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್​ಗೆ ಹಾಕಿ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಒಲವು ಮೂಡಿತು. 16ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸೇನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್, ವಿವಿಧ ಸೇನಾ ಹಾಕಿ ಟೂರ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವುದನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1922ರಿಂದ 1926ರವರೆಗೆ ಅವರ ಹಾಕಿ ಆಟ ಕೇವಲ ಸೇನಾ ಟೂರ್ನಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ 1926ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ತಂಡದ ಜತೆಗೆ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಬರೋಬ್ಬರಿ 18 ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ, 2 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಡ್ರಾಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಅದ್ಭುತ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್​ಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಅವಕಾಶದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ತೆರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದವು.

1928ರಲ್ಲಿ ಆಮ್​ಸ್ಟರ್​​ಡ್ಯಾಂನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್​ಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಾಕಿ ಕ್ರೀಡೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತು. ಭಾರತ ತಂಡ ಕಣಕ್ಕಿಳಿದು, ಸವಾಲೇ ಇಲ್ಲದೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕವನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಂಡಿತು. ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ 5 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಒಬ್ಬರೇ 14 ಗೋಲು ಬಾರಿಸಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಆಡಿದ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೇ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಗೋಲು ಸಿಡಿಸಿ ಮಿಂಚಿದರು. ಆತಿಥೇಯ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ 3-0ಯಿಂದ ಗೆದ್ದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಕ್ಕಿತು. ಈ ಪೈಕಿ 2 ಗೋಲುಗಳು ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಸ್ಟಿಕ್​ನಿಂದ ಸಿಡಿದಿದ್ದವು.

1932ರಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್​ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್​ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಈ ಬಾರಿ ಆತಿಥೇಯ ಅಮೆರಿಕ ವಿರುದ್ಧದ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ 24-1ರಿಂದ ದಾಖಲೆಯ ಗೆಲುವು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್​ಗೆ ಸಹೋದರ ರೂಪ್ ಸಿಂಗ್ ಕೂಡ ಸಮರ್ಥ ಸಾಥ್ ನೀಡಿದರು. ಭಾರತ ತಂಡ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ 35 ಗೋಲುಗಳ ಪೈಕಿ ಇವರಿಬ್ಬರು ಸಹೋದರರೇ 25 ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದರು.

1936ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್​ನಲ್ಲಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಡೆದಾಗ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಭಾರತ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರಷ್ಟೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾಯಕತ್ವದ ಹೊಣೆಯೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. 1933ರಿಂದಲೇ ಭಾರತ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವ ಅವರ ಹೆಗಲೇರಿತ್ತು. ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಒಟ್ಟು 38 ಗೋಲು ದಾಖಲಿಸಿದರೆ, ಈ ಪೈಕಿ ತಲಾ 11 ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ ರೂಪ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾರಿಸಿದರು. ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡ ಆತಿಥೇಯ ಜರ್ಮನಿಗೆ 8-1 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಸೋಲುಣಿಸಿ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಪೈಕಿ 3 ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಬಾರಿಸಿದರು.

ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮೂರು ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್​ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಒಟ್ಟು 12 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 33 ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದರು. ದುರದೃಷ್ಟಕರವಾಗಿ, 2ನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ 1940 ಮತ್ತು 1944ರ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆರಡು ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕಗಳು ಸರಾಗವಾಗಿ ಒಲಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್​ನಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಚ್ಚಳಿಯದ ದಾಖಲೆಗಳು ನಿರ್ವಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ಹಿಟ್ಲರ್ ಆಹ್ವಾನ ತಿರಸ್ಕಾರ: 1936ರ ಬರ್ಲಿನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್​ನ ಹಾಕಿ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯ ನೋಡಲು ಆತಿಥೇಯ ಜರ್ಮನಿಯ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಅಡಾಲ್ಪ್ ಹಿಟ್ಲರ್ ಕೂಡ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಆಟವನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಅವರು ಜರ್ಮನಿ ತಂಡದ ಪರ ಆಡಲು ಜರ್ಮನಿಯ ಪೌರತ್ವ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ಪದವಿಯ ಆಫರ್​ಅನ್ನೂ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಅದನ್ನು ನಯವಾಗಿಯೇ ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಹಾಕಿ ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದರು.

1928ರ ಆಮ್್ಟರ್​ಡ್ಯಾಂ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್​ನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಆಟವನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಶ್ವವೇ ಬೆರಗಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ‘ಇದು ಹಾಕಿ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲ, ಮ್ಯಾಜಿಕ್. ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಹಾಕಿಯ ಜಾದೂಗಾರ’ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆಗ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್​ನ ಕ್ರೀಡಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಅವರ ಸ್ಟಿಕ್​ನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಅದನ್ನು ಮುರಿದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ತನ್ನ ವಾಕಿಂಗ್ ಸ್ಟಿಕ್​ನಿಂದ ಆಡುವಂತೆ ಸವಾಲು ಎಸೆದಾಗ, ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಅದರಲ್ಲೂ ಆಡಿ ಗೋಲು ಬಾರಿಸಿದ್ದರು. ಇವೆಲ್ಲ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಯಶೋಗಾಥೆಗಳಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ಕ್ರಿಕೆಟ್​ನಲ್ಲಿ ರನ್ ಗಳಿಸಿದಂತೆ ಗೋಲು ಬಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು!: 1936ರ ಬರ್ಲಿನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್​ಗೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿ ಭಾರತ ಹಾಕಿ ತಂಡ 1935ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗ ಅಡಿಲೇಡ್​ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ದಿಗ್ಗಜ ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್ಮನ್, ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಆಟವನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಸ್ಮಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ‘ಕ್ರಿಕೆಟ್​ನಲ್ಲಿ ರನ್ ಗಳಿಸಿದಂತೆ ನೀವು ಗೋಲು ಬಾರಿಸುತ್ತಿರುವಿರಿ’ ಎಂದು ಹೊಗಳಿದ್ದರು.

ಭಾರತರತ್ನ ಸಿಗದ ಕೊರಗು: ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಭಾರತರತ್ನ. ಆದರೆ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ, ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ಭಾರತರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿಗದ ಕೊರಗು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ 34 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮೇಜರ್ ಪದವಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್, 1956ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದರು. ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಹಾಕಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಿದೆ. ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಖೇಲ್​ರತ್ನಕ್ಕೂ 2021ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾದಿನವೆನಿಸಿದೆ. 1979ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3ರಂದು 74ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ್​ಚಂದ್ ನಿಧನರಾದರು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರೀಡಾಪ್ರೇಮಿಗಳ ಮನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಅವರ ಮತ್ತು ಹಾಕಿ ಆಟದ ಹಿರಿಮೆ.

(ಲೇಖಕರು ‘ವಿಜಯವಾಣಿ’ ಮುಖ್ಯ ಉಪಸಂಪಾದಕ)

https://www.vijayavani.net/celebrate-your-birthday-at-wonderla-and-get-a-free-ticket

https://www.vijayavani.net/census-act-empowers-only-central-government-to-conduct-census-centre-informs-sc