ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧಕರ್ಮಗಳೆಂದರೆ, ತ್ಯಾಗಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಪರಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳು. ತ್ಯಾಗೇನೈಕೇ ಅಮೃತತ್ವ ಮಾನಶುಃ, ಎಂದು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತು ಸಾರಿದೆ. ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಮೃತತ್ವ ಅಥವಾ ದಿವ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಅನೂಚಾನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ತ್ಯಾಗದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ತ್ಯಕ್ತೇನ ಭುಂಜೀಥ - ತ್ಯಾಗ ಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಭುಂಜಿಸು ಅಥವಾ ಸೇವಿಸು, ಎಂಬುದು ಈಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಬೋಧನೆ. ನಮ್ಮ ಆಶೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ನಮಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ ಬದುಕುವುದು ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ತೋರುವ ಜೀವನ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣವೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತ್ಯಾಗ ಹಾಗೂ ದಾನಗಳು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿ ಆಚಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಮ್ಮ ಅವ್ವಂದಿರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಒಂದು ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಬೇರೊಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಯಾ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗಾಗಲೀ, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅನ್ನದಾನಕ್ಕಾಗಲೀ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಂಡಿರಬಹುದು. ಅಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ತಾಯಂದಿರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ನೀರನ್ನು ಹಸಿದ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊರಗಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಹಾಕುವ ರಂಗೋಲಿಗಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಅಕ್ಕಿಯ ಪುಡಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ, ಅದು ಇರುವೆಯಂತಹ ಕ್ರಿಮಿ-ಕೀಟಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಲೆಂದು! ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ರಂಗೋಲಿಗಾಗಿ ಕೃತ್ರಿಮ ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿಸ್ಮರಣೆಗೆ ಒಂದು ಕುರುಹಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ, ಹಸಿದು ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಅತಿಥಿಗಾಗಲೀ, ಭಿಕ್ಷುಕನಿಗಾಗಲೀ ಆಹಾರ ನೀಡದೆ ತಾವು ಊಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ! ಹಿಂದೆ ಇದು ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬದ ದೈನಂದಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ ಆಗಿತ್ತು. ರಾಜ-ಮಹಾರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಾಜನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗಳಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಕೇವಲ ಭಗವದಾರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿರದೆ, ಹಲವು ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಯ ತಾಣಗಳೂ ಆಗಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ, ತ್ಯಾಗ-ದಾನಗಳನ್ನು ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂತರಂಗ ಸಂಸ್ಕರಣವಾಗಿ ಜೀವನದ ಪರಮೋದ್ದೇಶವಾದ ದೈವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದೆಡೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಬಹು ಸಹಜವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
