‘ಶ್ರೀರಾಮ! ಜೀವಾಕಾಶನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ಪಂದನೆ ಅಂದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಲನೆಗಳು, ಪ್ರಾಣವಾಯುಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರದಲ್ಲೇ ಉಂಟಾಗುವ ಚೇಷ್ಟೆಗಳು ಕಮೇಂದ್ರಿಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಮಾತು, ಕೈಗಳು, ಕಾಲುಗಳು, ವಿಸರ್ಜನೇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಗುಹ್ಯೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು. ಈ ಐದು ಕಮೇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದಿಂದ ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಆ ಜೀವಾತ್ಮನು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಿಕೆ ಇಂಥ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಐದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಐದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಾಣಗಳು, ಐದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ಹದಿನಾರು ಅವಯವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆತಿವಾಹಿಕ ಶರೀರವುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ಶರೀರವೇ ತಾನು ಎಂಬ ಭಾವದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೂ ಸ್ಥೂಲಶರೀರ ಬಂದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಆಕಾಶದಂಥ ಸ್ವರೂಪವೇ ಇದೆ. (ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲೇ ಅವನಿಗೆ ಜೀವಾಕಾಶ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.) ಅಂಥ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಹೊರಗಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಹಾಕಾಶ(ಬ್ರಹ್ಮಾಕಾಶ)ದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಕಣದಂಥ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಭಾವಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ (ಭಾವನೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ) ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಜೀವ ಎಂಬ ಹೆಸರುಳ್ಳದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ವೃದ್ಧಿ ಪರಮಾರ್ಥ ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಸತ್ಯದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ.’
