ಪರ್ಯಾಯ ಉತ್ಸವದ ಸೊಬಗು

alternative-festival

Published on:

16 Jan 2026, 6:04 pm

ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪಾದೂರು, ಉಡುಪಿ

ಕೃಷ್ಣನ ಊರು ಉಡುಪಿ ಪರ್ಯಾಯ ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ‘ಶೀರೂರು ಪರ್ಯಾಯ-ನಮ್ಮ ಪರ್ಯಾಯ’ ಎಂಬ ಘೋಷವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಈ ಬಾರಿಯ ಸಮಾರಂಭ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವೇದಗಳ ಪ್ರಸಾರ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ. ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠವೇರಲು ಶೀರೂರು ಮಠದ ಶ್ರೀ ವೇದವರ್ಧನ ತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದು, ಪರ್ಯಾಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಶೀರೂರು ಮಠದ ಶ್ರೀ ವೇದವರ್ಧನ ತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿ (20) ಅಷ್ಟಮಠದ ಯತಿಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯರು. ಸನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕೇವಲ 4 ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸುಯೋಗ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿ 18ರಂದು ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠಾರೋಹಣ ಮಾಡುವರು. 2026ರಿಂದ 2028ರ ಜನವರಿ 18ರವರೆಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಮಠದಲ್ಲಿ ಬಾಲಯತಿಗಳಿಂದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.

ದ್ವೈತ ಮತ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ ಆಚಾರ್ಯ ಮಧ್ವರು ಸುಮಾರು 800 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಉಡುಪಿಯ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತ ಜನರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ನಿರಂತರ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ 8 ಮಂದಿ ಬಾಲಸನ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ 8 ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪೂಜೆಗಳಿಂದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕದೊಡೆಯನನ್ನು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ 2 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಯತಿಗಳು ಕೃಷ್ಣನ ಪೂಜೆಯ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಮಾರಂಭ ‘ಪರ್ಯಾಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜಗಜ್ಜನಿತವಾಗಿದೆ.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಎರಡು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಯತಿಗೆ ಶ್ರೀಕೖಷ್ಣನ ಪ್ರಧಾನಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಸುಮಾರು 250 ವರ್ಷ ನಡೆಯಿತು. ಸೋದೆ ಮಠ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯತಿ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಚಾರದ ಅನುಕೂಲತೆಗಾಗಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಠವೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯ ಪಲಿಮಾರು ಮಠದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ.1522ರಲ್ಲಿ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಕೃಷ್ಣಪೂಜಾ ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಮಠಕ್ಕೆ 14 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸುಯೋಗ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. 2022ಕ್ಕೆ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಪರ್ಯಾಯದ 500 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ. 16 ವರ್ಷಗಳ ಪರ್ಯåಯ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ 31 ಪರ್ಯಾಯ ಚಕ್ರ ಮುಗಿದು, 32ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಲಿಮಾರು, ಅದಮಾರು, ಕೃಷ್ಣಾಪುರ, ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡಿದ್ದು, 5ನೇ ಶೀರೂರು ಮಠದ ಸರದಿ ಜ.18ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ.

ದ್ವಂದ್ವ ಮಠದ ಸೋದೆ ಶ್ರೀಗಳಿಂದ ಸನ್ಯಾಸ ದೀಕ್ಷೆ

ಶೀರೂರು ಮಠಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮೀವರ ತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ 2018ರ ಜುಲೈ 19ರಂದು 54ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಪಾದ ಸೇರಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ನೇಮಕವಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಮಠದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ದ್ವಂದ್ವಮಠ ಸೋದೆ ಶ್ರೀಗಳ ಹೆಗಲೇರಿತು. ಯೋಗ್ಯ ವಟುವಿಗಾಗಿ 3 ವರ್ಷ ಹುಡುಕಾಡಿ, ಜಾತಕ ವಿಮರ್ಶೆ ನಡೆಸಿ 2021ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ನಿಡ್ಲೆ ಮೂಲದ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸ ಡಾ.ಉದಯ ಕುಮಾರ್ ಸರಳತ್ತಾಯ ಅವರ ಪುತ್ರ ಅನಿರುದ್ಧ ಎಂಬುವರಿಗೆ ಶೀರೂರು ಮೂಲ ಮಠದಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸ ದೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ‘ವೇದವರ್ಧನ ತೀರ್ಥ’ ಎಂಬ ಅಭಿದಾನ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಅಷ್ಟಮಠ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದದೇವರು

ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಶ್ರೀ ಪಲಿಮಾರು ಮಠದ ಮೂಲಯತಿ ಶ್ರೀ ಹೃಷಿಕೇಶ ತೀರ್ಥರಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸೀತಾ ಸಮೇತ ಕೋದಂಡರಾಮ ದೇವರನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅದಮಾರು ಮಠದ ನರಸಿಂಹ ತೀರ್ಥರಿಗೆ ಚತುರ್ಭಜ ಕಾಳಿಯಮರ್ದನಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಮಠದ ಜನಾರ್ದನ ತೀರ್ಥರಿಗೆ ದ್ವಿಭುಜ ಕಾಳಿಯಮರ್ದನಕೃಷ್ಣ, ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಶ್ರೀ ಉಪೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರಿಗೆ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಸಮೇತ ವಿಠ್ಠಲದೇವರು, ಶೀರೂರು ಮಠದ ಶ್ರೀ ವಾಮನ ತೀರ್ಥರಿಗೆ ಶ್ರೀಭೂ ಸಹಿತ ವಿಠ್ಠಲದೇವರು, ಸೋದೆ ಮಠದ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು ತೀರ್ಥರಿಗೆ ಭೂವರಾಹದೇವರು, ಕಾಣಿಯೂರು ಮಠದ ಶ್ರೀರಾಮ ತೀರ್ಥರಿಗೆ ಯೋಗನರಸಿಂಹ ದೇವರು, ಪೇಜಾವರ ಮಠದ ಅಧೋಕ್ಷಜ ತೀರ್ಥರಿಗೆ ಶ್ರೀಭೂಸಹಿತ ವಿಠ್ಠಲದೇವರನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಯತಿಗಳಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಮಠವೇ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಆಯಾ ಮಠಗಳನ್ನು ಮೂಲಯತಿಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭಾವೀ ಪರ್ಯಾಯ ಶೀರೂರು ಮಠವನ್ನು ವಾಮನ ತೀರ್ಥ ಸಂಸ್ಥಾನವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ರಾಜರು ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಉಂಬಳಿ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. 7 ಮಠಗಳ ಮೂಲ ಮಠಗಳು ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಸೋದೆ ಮೂಲ ಮಠ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಮಠವನ್ನು ಕುಂಭಾಶಿ ಮಠವೆನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ವಾದಿರಾಜರ ನಂತರ ಸೋದೆ ಮಠವೆಂಬುದಾಗಿ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

ಏನೇನು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.?

ಜನವರಿ 17ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 1.15ಕ್ಕೆ ಕಾಪು ಸಮೀಪದ ದಂಡತೀರ್ಥ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನಗೈದು ಜೋಡುಕಟ್ಟೆಗೆ ಆಗಮನ.
ಪಟ್ಟದ ದೇವರಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲಿಕೆ ಬಳಿಕ 2 ಗಂಟೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮೂಲಕ ರಥಬೀದಿ ಪ್ರವೇಶ.
ಜ.18ರ ಮುಂಜಾನೆ 5.15ಕ್ಕೆ ಕನಕ ಕಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ದರ್ಶನ, ಅನಂತೇಶ್ವರ, ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠ ಪ್ರವೇಶ.
5.45ರ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪೂಜೆಯ ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠಾರೋಹಣ, ಪರ್ಯಾಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಸ್ತಾಂತರ
5.55ಕ್ಕೆ ಬಡಗುಮಾಳಿಗೆ ಅರಳು ಗದ್ದುಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರ ದಾಯಿಕ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಮಠಾಧೀಶರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಮರ್ಪಣೆ.
6.15ಕ್ಕೆ ರಾಜಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ವೈಭವದ ಪರ್ಯಾಯ ದರ್ಬಾರ್, ಬೆಳಗ್ಗೆ 10.30ಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಮಹಾಪೂಜೆ, ಪಲ್ಲಪೂಜೆ ಬಳಿಕ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2ರವರೆಗೆ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ.

ದ್ವಂದ ಮಠವೆಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಉಡುಪಿ ಮಠಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರದ ದ್ವಂದ್ವಮಠವೆಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತೀ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಎಂಟು ಯತಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಜತೆಗೆ ಆಪತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಹಕಾರಿಗಳಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ದ್ವಂದ್ವ ಮಠದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಪಲಿಮಾರು- ಮತ್ತು ಅದಮಾರು, ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಮತ್ತು ಪುತ್ತಿಗೆ, ಶೀರೂರ- ಮತ್ತು ಸೋದೆ, ಕಾಣಿಯೂರ- ಮತ್ತು ಪೇಜಾವರ ದ್ವಂದ್ವ ಮಠಗಳು. ಪ್ರಸಕ್ತ ಮೂವರು ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು ದ್ವಂದ್ವ ಮಠದ ಶ್ರೀಗಳಿಂದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದವರಿದ್ದಾರೆ. ಪಲಿಮಾರು ಮಠದ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಧೀಶ ತೀರ್ಥ ಶ್ರೀಗಳಿಗೆ ಅದಮಾರು ಮಠದ ಶ್ರೀ ವಿಬುಧೇಶ ತೀರ್ಥರು, ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಮಠದ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ ತೀರ್ಥ ಶ್ರೀಗಳಿಗೆ ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಶ್ರೀ ಸುಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಆಶ್ರಮ ನೀಡಿದ್ದರು. ಆಚಾರ್ಯರ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದ ನಾರಾಯಣ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯಪದ್ಧತಿ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ತೆೇಷಾಂ ಮಂತ್ರೋಪದೇಶವ್ರತನಿಯಮಸುರಾರ್ಚಾದಿಕೇ ಸಂಪ್ರದಾಯಂ| ಯುಗ್ಮೇ ಯುಗ್ಮೇ ಪ್ರಭಿನ್ನಂ ಕುರುತ ಇತಿ ಹೃಷೀಕೇಶತೀರ್ಥಾದಿಕೇಷು’.

ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮುನ್ನವೇ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆ ಆರಂಭ

ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲೇ ಬಾಳೆ ಮುಹೂರ್ತ, ಅಕ್ಕಿ ಮುಹೂರ್ತ, ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮುಹೂರ್ತ, ಭತ್ತದ ಮುಹೂರ್ತ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅನ್ನಬ್ರಹ್ಮನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಈ ಧಾರ್ವಿುಕ ಚೌಕಟ್ಟು ರೂಪಿಸಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದವರು ಸೋದೆ ಮಠದ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜರು. ಈ ಪರಂಪರೆ 500 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಯಥಾವತ್ತು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಅಕ್ಕಿ ಮುಹೂರ್ತ

ಅನ್ನಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಯಥೇಚ್ಛವಾದ ಅನ್ನದಾನ ನಿತ್ಯವೂ ನಡೆಯಬೇಕು. ಈ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಅಕ್ಕಿಯ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ 2ನೇ ಮುಹೂರ್ತ ಅಕ್ಕಿ ಮುಹೂರ್ತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾವೀ ಪರ್ಯಾಯ ಶ್ರೀಗಳ ಸಮಕ್ಷಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟ ಮಠದ ಯತಿಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭತ್ತ ಮುಹೂರ್ತ

ಪರ್ಯಾಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಭತ್ತವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಧಾನ್ಯ ಮುಹೂರ್ತವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಳಿಕ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕಟ್ಟಿಗೆ ರಥದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಕಲಶವನ್ನಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪೂರ್ವದ ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕೂ ಮುಹೂರ್ತಗಳು ಸಂಪನ್ನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಬಾಳೆ ಮುಹೂರ್ತ

ಅನ್ನಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅಭಿಷೇಕ ಹಾಗೂ ಅರ್ಚನೆ ಮತ್ತು ಅನ್ನಾರಾಧನೆಗಾಗಿ ಮಠದ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ತುಳಸಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಮುಹೂರ್ತವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಬಿರುದಾವಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಥಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಯಲ್ಲಿ ಬಂದು, ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇದಾಗಿದೆ.

ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮುಹೂರ್ತ

ಅಕ್ಕಿ ಮುಹೂರ್ತವಾದ ಕೆಲವು ಸಮಯದ ನಂತರ 3ನೇ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮುಹೂರ್ತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅನ್ನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕ. ಮಧ್ವಸರೋವರದ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸುಂದರವಾದ ರಥವನ್ನು ನಿರ್ವಿುಸುತ್ತಾರೆ. ಮಠದ ಪುರೋಹಿತರು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಕುಶಲಕರ್ವಿುಗಳು ಕಟ್ಟಿಗೆ ರಥನಿಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮುಹೂರ್ತದ ಸೊಬಗು ಇನ್ನೆಲ್ಲಿಯೂ ನೋಡಲಾಗದು.

ಸರ್ವಜ್ಞಪೀಠಾರೋಹಣ ಮಾಡುವ ಶ್ರೀಪಾದರು ಪರ್ಯåಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರ್ಯåಯ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಜನವರಿ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಜನರು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಗರಸಭೆ ವತಿಯಿಂದ ಪೌರಸನ್ಮಾನ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಪ್ರವೇಶದ ಬಳಿಕ ಭಾವೀ ಪರ್ಯಾಯ ಶ್ರೀಗಳು ಉಡುಪಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು. ಕತ್ತಲಾಗುವ ಮುನ್ನ ತಮ್ಮ ಮಠದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ.

ಹೊರೆಕಾಣಿಕೆ ಸಮರ್ಪಣೆ

ಪರ್ಯಾಯದ ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಉಡುಪಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಗೆಲ್ಲ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ ನಡೆಸಲು ಅನೇಕ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ದವಸಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಂದು ಹೊರೆಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಠದ ಸಮೀಪ ದೊಡ್ಡ ಉಗ್ರಾಣವನ್ನೇ ನಿರ್ವಿುಸಲಾಗುತ್ತದೆ.