ಭೂ ವ೦ದನ -20 : ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆಯಲ್ಲಿದೆ ಉತ್ತರ...Bhoo Vandana 20

ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ವಾಹನ ದಟ್ಟನೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲಿದೆ. ಒತ್ತಡದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಯದ ಅಭಾವ.  ಹೀಗಾಗಿ ಬೇಕು ಮನೆಯ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಾಹನ. ಅದರಲ್ಲೂ ಕಾಲೇಜು ಹಂತ ಮಕ್ಕಳು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹೆತ್ತವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಮಕ್ಕಳಿಗೊಂದು ವಾಹನ ಕೊಡಿಸಿ ಧನ್ಯರಾಗುವ ಭಾವ ಹೆತ್ತವರಿಗೆ.  ಕಾರಣಗಳು ಹಲವಾರು. ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಹನ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವುದಂತೂ ನಿಜ. ದಿನ ನಿತ್ಯದ ನಮ್ಮ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಧೋರಣೆ ಭೂಮಿಗೆ ಭಾರವಾಗಿ,  ಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಭೂಮಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ 'ಗ್ರೀನ್ ಹೌಸ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್' ಗೆ 13.7 % ರಷ್ಟು ಹೊಣೆಯನ್ನು ವಾಹನಗಳ ದಟ್ಟನೆ ಹೊತ್ತಿದೆ. ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು SDG-2030ರ  ಒಪ್ಪಂದದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅತ್ಯಂತ ತುರ್ತಾಗಿ ಆಗಬೇಕಿದೆ. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಇಂಧನ ಆಧಾರಿತ ವಾಹನಗಳ ಚಾಲನೆಯ ಕಾರಣ ಉಂಟಾಗುವ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸುವುದು, ಅನವರತ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಬ್ಧಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ರಸ್ತೆ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು,  ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಚಲನೆಯ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವ ಒಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಧನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕ್ಷಯಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. 

ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಸೈಕಲ್ ಮಾರ್ಗಗಳು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದಿಂದ ಚಾಲಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆ, ಉತ್ತಮ ಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆ, ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಅಳವಡಿಸುವ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು, ವಿದ್ಯುತ್ ಬಸ್‌ಗಳು, ಇ-ವಾಹನ ಕೊಳ್ಳುವಾಗಿನ ವಿನಾಯ್ತಿ,  “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ ಮಿಷನ್” ಮತ್ತು “ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ” ಯೋಜನೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರುತ್ತದೆ. ನಿಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಿ ಕೊಡುವ ಕೆಲಸ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಗಿ  ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವೂ ಇದೆಯಲ್ಲ!

ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು, ಎರಡನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಇಂಧನ ರಹಿತ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಾಗುವುದು. ಅಂದರೆ ಸೈಕಲ್ಲುಗಳ ಬಳಕೆಯತ್ತ ಒಲವು.  ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯುರೋಪ್​ನ ಬಹು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ಲನ್ನು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲದೇ, ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ದೇಶಗಳ ಮೆಟ್ರೋಗಳಲ್ಲಿ, ಬಸ್​ಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಇದೆ. ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ಸ್ಥಾನ ಮಾನದ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನಾಗಿ ಅವರು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು  ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರು ಸೈಕಲ್​ಗಳನ್ನು QR ಕೋಡ್ ಬಳಸಿ ಬಾಡಿಗೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ರಸ್ತೆಗಳ ಅಗಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬಸ್ಸುಗಳು, ಕಾರುಗಳು, ದ್ವಿ ಚಕ್ರವಾಹನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರಿಗೂ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಲೇನ್​ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಜನ ಸಂಚಾರಿ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವುದರಿಂದ ರಸ್ತೆ ಮೇಲಿನ ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ. ಲೇನ್ ಬದಲಿಸಿ ಚಲಿಸುವವರನ್ನು ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ರಸ್ತೆಗಳು ಗು೦ಡಿ ರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದೂ ಸತ್ಯ. ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರ ಕಾರಣವಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಮನೋಭಾವವೂ ಬದಲಾಗಬೇಕಿದೆ.

ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಇ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವತ್ತ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಬೇಕು.  ಇ-ವಾಹನಗಳು ಸುಸ್ಥಿರವೆಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ ( https://climatepromise.undp.org/news-and-stories/what-sustainable-transport-and-what-role-does-it-play-tackling-climate-change). ಹೊಗೆರಹಿತ, ಶಬ್ಧರಹಿತವಾಗಿರುವ ಇ-ವಾಹನಗಳನ್ನು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಾರ್ಜ್​ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಬಳಕೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಮದು ತೈಲದ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಭಾರತದಂತಹ ದೇಶಗಳು ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೀಗೆ ನಾವಿಡುವ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದೇ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಾದರೆ ವಾಹನಗಳ ಪೂಲಿಂಗ್, ವಾಹನ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಜೈವ ಇಂಧನ, ಸಿಎನ್​ಜಿ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕೊಂಡರೆ ಇoಧನದ ಉಳಿತಾಯದ ಜೊತೆಗೆ, ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗ. 

ಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ SDG–11 (ಸ್ಥಿರ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು) ಹಾಗೂ SDG–13 (ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಮ) ಗಳ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.  ಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆ ಕೇವಲ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಆರೋಗ್ಯ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯೊಂದಿಗೂ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. “ಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆ ನಾಳೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ.” ಮರೆಯದೆಯೇ ಈ ಕುರಿತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಮಾತು ಮುಂದುವರೆಸೋಣ.  

ಲೇಖಕರು ನಂದಿನಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತ್. ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರು, ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂವಹನಕಾರರು. ICSSR ಇವರನ್ನು ಹಿರಿಯ ಸoಶೋಧಕಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಶ್ರೀ ಚಿದಂಬರ ರಿಸಚ್೯ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್, ಗುಬ್ಬಿ, ಇದರ ಕಾಯ೯ನಿವಾ೯ಹಕರು. ರಚಯಿತಾ ಟ್ರಸ್ಟ್​ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು.