ಭೂ ವಂದನ - 19 : ಮರುಬಳಕೆಯೋ? ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಯೋ? ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ... Bhoo Vandana 19

ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸಿದ ನoತರ ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದೆ ಮತ್ತೆ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮರುಬಳಕೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೀರಿನ  ಬಾಟಲಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ನಮಗೆ "ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬಿಸುಡುವ" ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ  ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೆಲಹಾಸು ಅಥವಾ ಚೀಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಗೆ ತರಿಸುವ ಸಿದ್ಧ ಆಹಾರದ ಡಬ್ಬಿಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೋ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮರು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುವುದು. ಇಲ್ಲವೇ ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನ ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಕಾಗದ, ಲೋಹ, ಗಾಜು ಇವುಗಳನ್ನು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಏಕ ಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲುಗಳನ್ನು 'ಟೊಟೆ' ಬ್ಯಾಗ್​ಗಳ ಸಿದ್ದಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ, ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕಸದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನೂ  ಕಾಪಾಡಬಹುದು.

ಮರುಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನ ಆಲೋಚನೆ ಸರಿಯಾದ್ದೇ ಆದರೂ, ವಸ್ತುವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ನಂತರದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಿಯಮ ತಪ್ಪಿದಲ್ಲಿ    ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಸದ ವಿಸರ್ಜನೆಯು ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಮತ್ತು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಂಶವಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನದಿಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ. ಐದು ಮಿಲೀಮೀಟರ್‌ಗೂ ಸಣ್ಣ ಮೈಕ್ರೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್​ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಅಂಶಗಳು ನೀರು, ಆಹಾರ, ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ  ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲೂ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ದೃಢ ಪಡಿಸಿವೆ (https://med.stanford.edu/news/insights/2025/01/microplastics-in-body-polluted).  ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕಾರಿ.  ಕಾರಣ ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಶಕ್ತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಗುವ ಕಾರಣ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದಾಗಲೇ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಿನ ರೂಪವೊಂದರ ಸಿದ್ಧರೂಪ ನಮಗೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸುವುದರಿಂದ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾಗದ, ಹಿತ್ತಾಳೆ, ಕಬ್ಬಿಣದ  ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ. ರದ್ದಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡನೆಯಾಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಭೂಮಿಗೆ ಅದೆಷ್ಟು ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲವೇ ಯೋಚಿಸಿ. 

ಇನ್ನು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳೂ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲ್ ಅಥವಾ ಸ್ಯಾಚೆಗಳಲ್ಲಿರದೇ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಮದುವೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರಣ ಸ್ವಚ್ಚ ಗೊಳಿಸಿದ ನೀರು, ಸುತ್ತಲಿನ ಹಸಿರಿಗೆ ಹರಿಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮದುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪುಷ್ಪ ಗುಚ್ಛಗಳು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಗರಬತ್ತಿ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ದಂಡಮಾಡದಂತೆ ವಿನಂತಿಸುವ ಫಲಕಗಳು ಊಟದ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಉಳಿದ ಆಹಾರ ತಕ್ಷಣವೇ ವಿತರಣೆಯಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಆತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಈ ರೀತಿಯ ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಜನರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದ. ಇದಲ್ಲವೇ ಮದುವೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆನ್ನಿಸಿತ್ತು.  ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದೊಡನೆ ಬಟ್ಟೆ, ಆಭರಣ, ಅಲಂಕಾರ, ಕಾರ್ಯ ಸಾಗಬೇಕಾದ ಪದ್ಧತಿ, ಅತಿಥಿಗಳ ಉಪಚಾರ, ಸತ್ಕಾರದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೇ ಕಳೆದುಹೋಗುವ ನಾವು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಯೋಚಿಸುವಂತಾದರೆ, ಭೂಮಿಗೆ ಅದೆಷ್ಟು ಹಗುರವಾದೇವು ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ  ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅನೇಕ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಸದ ವಿಂಗಡಣೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇದು ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಯೂ ಇದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಕುರಿತು ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರುವುದು ಇಂದಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭವಿಷ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಭದ್ರತೆಯೂ ಹೌದು. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಪನ್ಮೂಲಗಳ ಉಳಿವು, ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯತೆ.  ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ  “ಬಳಸಿ ತ್ಯಜಿಸುವ” ಮನೋಭಾವವಕ್ಕೆ ಬದಲಿಗೆ, “ಬಳಸಿ ಉಳಿಸುವ” ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಲೇಖಕರು ನಂದಿನಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತ್. ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರು, ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂವಹನಕಾರರು. ICSSR ಇವರನ್ನು ಹಿರಿಯ ಸoಶೋಧಕಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಶ್ರೀ ಚಿದಂಬರ ರಿಸಚ್೯ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್, ಗುಬ್ಬಿ, ಇದರ ಕಾಯ೯ನಿವಾ೯ಹಕರು. ರಚಯಿತಾ ಟ್ರಸ್ಟ್​ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು.