ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಹುಳ್ಯದಲ್ಲೂ ಸನಾತನ ವೈಭವ!

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ 2,000 ವರ್ಷಗಳ ಭವ್ಯ ಹಾಗೂ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಬಾಲಿ ಮತ್ತು ಜಾವಾ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾಭಾರತ ಆಧಾರಿತ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಜಕಾರ್ತದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ 85 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರ ರಥದ ಭವ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆ ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ 85ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಛಾಪು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ನೌಕಾದಳದ ಘೋಷವಾಕ್ಯವು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದು "ಜಲೇಶ್ವೇವ ಜಯಾಮಹೇ' (ಅರ್ಥ: ಜಲದಲ್ಲೂ ನಾವೇ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತೇವೆ) ಎಂದಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಅಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘೋಷವಾಕ್ಯವಾದ "ಬಿನೇಕಾ ತುಂಗಲ್​ ಇಕಾ' (ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆ) ಎಂಬುದನ್ನು ಜಾವಾನೀಸ್​ ಗ್ರಂಥ "ಕಾಕಾವಿನ್​ ಸುತಸೋಮ'ದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಿವೆ.

ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1950ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಪರೇಡ್​ಗೆ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸುಕರ್ಣೋ ಅವರು ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ಈ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ನಾಯಕ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ.

ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುನ್ನ, ಅಂದರೆ 1ರಿಂದ 16ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ರಾಜವಂಶಗಳು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದವು. ಶ್ರೀವಿಜಯ ಮತ್ತು ಮಜಾಪಾಹಿತ್​ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಚೋಳರು ಹಾಗೂ ಇತರ ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು. 15-16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರೂ, ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಂದ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೈಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜನರ ಪ್ರಕಾರ, ಧರ್ಮ ಎನ್ನುವುದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೇರಿದ ಪರಂಪರೆ. ಇಸ್ಲಾಂ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸ್ಮಿತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ 20 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಮುಖ ಬೆಲೆಯ ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಭಗವಾನ್​ ಗಣೇಶನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಮುಸ್ಲಿಂ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರ ಹೆಸರುಗಳು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಮಾಜಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಹೆಸರು ಮೇಘಾವತಿ ಸುಕಾನೋರ್ಪುತ್ರಿ. ಅಲ್ಲಿ "ದೇವಿ', "ವಿಷ್ಣು', "ಸೂರ್ಯ' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ.

ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನವನ್ನು "ಗರುಡ ಪಂಚಶೀಲ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಭಗವಾನ್​ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನವಾದ ಗರುಡನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು "ಗರುಡ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲೆಯಾದ 'ವಾಯಾಂಗ್​ ಕುಲಿತ್​' (ನೆರಳು ಗೊಂಬೆಯಾಟ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಲಾವಿದರೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿ गुಪ್ತಚರ ವಿಭಾಗದ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ "ಸತ್ಯ ವೀರ್ಯ ಕಾರ್ತಿಕ' ಎಂದಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಂಬನನ್​-ಇದು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 9ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 850) ಸಂಜಯ ರಾಜವಂಶದ ರಕೈ ಪಿಕಟನ್​ ಎಂಬ ರಾಜನು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಬೌದ್ಧ ಶೈಲೇಂದ್ರ ರಾಜರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಸಾರಲು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. 1918ರಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ನಡೆಯಿತು.

ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳ ಆರಾಧನೆ: ಈ ಇಡೀ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಶಿವ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಲಯಕಾರಕನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

ಭವ್ಯ ಗೋಪುರಗಳು: ಇಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿವನ ಗೋಪುರವು 47 ಮೀಟರ್​ (154 ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿದೆ. ಶಿವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವಾಲಯಗಳ ಒಳಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಮಾಯಣದ ಭವ್ಯ ಕಥಾನಕವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಸೀತಾ ಅಪಹರಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲಂಕಾದಹನದವರೆಗಿನ ಕಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಜೀವ ತಳೆದಿವೆ. ಮೂರೂ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳ ಎದುರಿಗೆ ಆಯಾ ದೇವತೆಗಳ ವಾಹನಗಳಾದ ನಂದಿ (ಶಿವನ ವಾಹನ), ಗರುಡ (ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ) ಮತ್ತು ಹಂಸ (ಬ್ರಹ್ಮನ ವಾಹನ) ಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಂಬನನ್​ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದ ಮುಕ್ತ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಬೌದ್ಧ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯ ಬೊರೊಬುದೂರ್​ ಮತ್ತು ಪ್ರಂಬನನ್​ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವೇ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ತಮ್ಮ 102ನೇ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಪ್ರವಾಸ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೋದಿ 2018ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಇದಾದ ನಂತರ, 2023ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್​ನಲ್ಲಿ ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ 20ನೇ ಆಸಿಯಾನ್​-ಭಾರತ ಶೃಂಗಸಭೆ ಹಾಗೂ 18ನೇ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. 2026ರ ಜುಲೈ 7 ಹಾಗೂ 8ರಂದು ಮೂರನೇ ಭೇಟಿ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡಿದೆ.

ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ 80ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂದೂಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಭವ್ಯವಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು (ಪ್ರಂಬನನ್​ ಮುಂತಾದವು) Belakang ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿವೆ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ನಡುವೆ ಕೇವಲ 160 ಕಿಲೋಮೀಟರ್​ ಸಮುದ್ರದ ಅಂತರವಿದೆ. ಭಾರತದ ಅಂಡಮಾನ್​-ನಿಕೋಬಾರ್​ನ ಗ್ರೇಟ್​ ನಿಕೋಬಾರ್​ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಾಬಾಂಗ್​ ನಗರಗಳು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿವೆ.

ಜಕಾರ್ತಾ: ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಬೊವೊ ಸುಬಿಯಾಂತೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬುಧವಾರ ಯೋಗಕರ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಂಬನನ್​ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಜಂಟಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈ ವೇಳೆ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರಂಬನನ್​ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.