RBI ಚಿನ್ನವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಡಿಟೇಲ್ಸ್!

ಹಾಗಾದರೆ, ಈ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಎಲ್ಲಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ? ಯಾರು ಇದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ? ಇಂತಹ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರಳವಾದ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಂತೆ ಯಾವುದೇ ಜ್ಯುವೆಲ್ಲರಿ ಶಾಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಚಿನ್ನ ಖರೀದಿಸುವುದಿಲ್ಲ! ಅದಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳಿವೆ:

1. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ: ಆರ್‌ಬಿಐ ತನ್ನ ಬಹುಪಾಲು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ. ಲಂಡನ್ ಬುಲಿಯನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ (London Bullion Market) ನಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

2. ಇತರ ದೇಶಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು: ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್) ಅಥವಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (IMF, BIS) ಚಿನ್ನವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಾಗ ಆರ್‌ಬಿಐ ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ.

3. ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ (ಚಿನ್ನ ನಗದೀಕರಣ ಯೋಜನೆ): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ 'ಗೋಲ್ಡ್ ಮಾನಿಟೈಸೇಶನ್ ಸ್ಕೀಮ್' (Gold Monetization Scheme) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಹಾಗೂ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುವ ಚಿನ್ನವೂ ಸಹ ಶುದ್ಧೀಕರಣಗೊಂಡು ಆರ್‌ಬಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ.

4. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿನ್ನ: ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೇಶದೊಳಗೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುವಾಗ ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಿದ (ಸ್ಮಗ್ಲಿಂಗ್) ಚಿನ್ನವನ್ನೂ ಸಹ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್‌ಬಿಐ ತನ್ನ ಖಜಾನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು (Foreign Currency Assets) ಅಂದರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಬಳಸಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಣ ಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವರ್ಲ್ಡ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (WGC) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ನಡುವೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಟನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಚಿನ್ನದ ಬಿಸ್ಕೆಟ್‌ ಅಥವಾ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು (Gold Bars) ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ ಆರ್‌ಬಿಐ ತನ್ನ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ 'ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ಸ್' (BIS) ಸುರಕ್ಷಿತ ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆರ್‌ಬಿಐ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ನೂರಾರು ಟನ್ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೇ ಮರಳಿ ತಂದಿದೆ. ಸದ್ಯ ಆರ್‌ಬಿಐ ಹೊಂದಿರುವ ಒಟ್ಟು ಚಿನ್ನದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 77 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಿನ್ನವನ್ನು ದೇಶದೊಳಗೇ (ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ನಾಗ್ಪುರದ ಆರ್‌ಬಿಐನ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಭೂಗತ ವಜ್ರದಂತಹ ಕಾವಲು ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ) ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಯುದ್ಧಗಳು ಎದುರಾದಾಗ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತ ಉಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದಾಗ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆ ಬರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಿನ್ನವು ಒಂದು ಭದ್ರತಾ ಕವಚದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆರ್‌ಬಿಐ ಸದಾ ತನ್ನ ಚಿನ್ನದ ನಿಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ,(ಏಜೆನ್ಸೀಸ್​).