ಭವಿಷ್ಯದ ಯುದ್ಧ ಎಐನಿಂದಲೇ: ಸಮರ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಡ್ರೋನ್​ಗಳು, ಜೀನ್ ಎಡಿಟೆಡ್ ಯೋಧರು

ಆಧುನಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನೆ ಈಗಾಗಲೇ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಹೊಸ ಯುದ್ಧೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ್ಲ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಪರಿವರ್ತನೆ. ಚೀನಾದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನೆ 36 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್​ಗಳ ಬೃಹತ್ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ.

ಡ್ರೋನ್ ಸಮೂಹಗಳ (ಈಟ್ಞಛಿ ಖಡಿಚ್ಟಞಠ) ಬಳಕೆ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ. 2026ರ ವೇಳೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕದ 10 ಸಕ್ರಿಯ ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು 1,000 ಡ್ರೋನ್​ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೈಲಟ್ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೇನಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಲಿದೆ. ಮನುಷ್ಯರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದ ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಇದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆ. ಹಳೆಯ ಯುದ್ಧ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿಳಂಬಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಐ-ಕಮಾಂಡ್ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೇ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವು ಮನುಷ್ಯರಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೋ ಅವರೇ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.

ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ (ಲೀದಲ್ ಆಟೋನಾಮಸ್ ವೆಪನ್ಸ್) ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮನುಷ್ಯರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ’ ಇರಬೇಕೇ ಬೇಡವೇ ಎಂಬುದು ಈಗಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೈತಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಎಐ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಲೂಪ್​ನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅಮೆರಿಕದ ನಿಲುವು. ಅಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣದ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ದಾಳಿಯ ಆದೇಶ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇರಬೇಕು. ಆದರೆ, ಚೀನಾ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೇ ಇರಬಹುದು ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಅನಿಸಿಕೆ. ದೊಡ್ಡ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ರ್ತಾಕವಾಗಿರಬೇಕು. ಎಐ ಅನ್ನು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತಿಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಮನುಷ್ಯರ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತಜ್ಞರು. ಆದರೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಬೇಕಿದೆ.

· ಮೊದಲು ಶೇ. 30ರಿಂದ ಶೇ. 50ರಷ್ಟಿದ್ದ ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಯ ನಿಖರತೆ ಎಐ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಶೇ. 80ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.

· ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ದಾಳಿಯ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯವನ್ನು ಎಐ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ‘ವೇಗವೇ ಆಯುಧ’.

· ಉತ್ತಮ ದತ್ತಾಂಶ (ಡೇಟಾ), ಅಲ್ಗಾರಿದಂ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವು ದೊಡ್ಡ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ‘ದತ್ತಾಂಶವೇ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ’.

· ಕಿಲ್ಲರ್ ರೋಬಾಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (ಜಾಗತಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಎಐ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ) ಗಾತ್ರ 2035ರ ವೇಳೆಗೆ 35 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ತೈವಾನ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ- ಅಮೆರಿಕ ಯುದ್ಧ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಆಗ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮಿಲಿಟರಿ ಟ್ಯಾಂಕ್​ಗಳಿವೆ, ಎಷ್ಟು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಿವೆ ಎಂಬುದರ ಬಲದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಯಾರ ಬಳಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಲ್ಗಾರಿದಂ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ನೆಟ್​ವರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜೀನ್ ಎಡಿಟೆಡ್ ಸೈನಿಕರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಐ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ಯುದ್ಧನಿಯಮಗಳನ್ನು ತೀರ್ವನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಯುದ್ಧದ ನಿಯಮಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆ; ಗೆಲುವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ.

ಎಐ ಎಂಬುದು ಈಗ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎಐ ಚಾಲಿತ ಟ್ರಾಮಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಕ್ತ (ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಬ್ಲಡ್) ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಔಷಧವನ್ನು (ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಮೆಡಿಸಿನ್) ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಲಿಟರಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿವೆ. ಆದರೆ, ಚೀನಾ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕಕಾರಿ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಚೀನಾ ತನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ತಳಿ ಸಂಪಾದನೆಯ (ಜೀನ್ ಎಡಿಟಿಂಗ್) ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಜೀನ್ ಎಡಿಟೆಡ್ ಸೈನಿಕರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಎಐ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಂಭೀರ ನೈತಿಕ ಅಪಾಯಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿವೆ. ಮನುಷ್ಯರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ಶಕ್ತಿ, ವೇಗ, ಅಥವಾ ಚೇತರಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯುದ್ಧ ನಿಯಮಗಳೆಲ್ಲವೂ ತಿರುವುಮುರುವಾಗುತ್ತವೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ಯುದ್ಧಗಳು ಯಂತ್ರಮಾನ ವರಿಂದ (ಟಚಿಟಠಿಠ) ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್​ಗಳಿಂದ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆ ಯಂತ್ರಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ. ಟೆಸ್ಲಾ ಕಂಪನಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ‘ಆಪ್ಟಿಮಸ್’ನಂತಹ ರೋಬಾಟ್​ಗಳು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರಗಳಂತಹ ಅಪಾಯ ಕಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಏಕತಾನತೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಎಐ-ಆಪ್ಟಿಮೈಸ್ಡ್ ಮಿದುಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ರೋಬಾಟ್​ಗಳು ತಲಾ 20-30 ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಬೆಲೆಗೆ ಸಿಗುವುದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ‘ಇವು ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ಉದ್ದೇಶ ಅದಲ್ಲ’ ಎಂದು ಟೆಸ್ಲಾ ಒಡೆಯ ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧೋನ್ಮಾದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ವಿವೇಚನೆ ಇರಬೇಕಲ್ಲ!

ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರಲ್ಲೂ ಎಐ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸೈಬರ್ ಗೂಢಚಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಯುದ್ಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಎಐ ಜತೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾ ಹರಣೆಗೆ, ಚೀನಾದ ಸೇನಾನೌಕೆಗಳು ನುಸುಳಿಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು

ಅಮೆರಿಕದ ಈ ಸೈಬರ್-ಎಐ ಉಪಕರಣಗಳು ಮೊದಲೇ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಅಲರ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನೌಕೆಗಳು ಗಮ್ಯದತ್ತ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲೇ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ.

· ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಯಾರದು?: ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಐ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು (ಹ್ಯುಮ್ಯಾನಿಟಿ ಲಾ) ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ, ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ಅದರ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಯಾರದು? ಎಐ ಪೋ›ಗ್ರಾಮರ್, ಕಮಾಂಡರ್, ತಯಾರಕರು ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರ- ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಹೊಣೆ ಮಾಡುವುದು?

· ದತ್ತಾಂಶದಲ್ಲೇ ಪಕ್ಷಪಾತ: ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತರಬೇತುಗೊಳ್ಳುವುದೇ ಮನುಷ್ಯರು ಪೂರೈಸುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೂಲಕ. ಈ ಮಿಲಿಟರಿ ದತ್ತಾಂಶವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಕ್ಷಪಾತ ಅಥವಾ ದೋಷಪೂರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಎಐ ಅದನ್ನೇ ಕಲಿತು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ತಾರತಮ್ಯದ ಗುರಿ, ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

· ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪಕ್ಷಪಾತ (ಆಟೊಮೇಷನ್ ಬಯಾಸ್): ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯರು ಆಟೊಮೇಷನ್ ಬಯಾಸ್​ಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್​ನ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಅನುಸರಿಸಬಹುದು. ಇದು ಮನುಷ್ಯರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು (ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಜಡ್ಜ್​ಮೆಂಟ್) ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು.

· ಅಮೆರಿಕ, ಚೀನಾ, ರಷ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಎಐ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಚೀನಾದ intelligentization of warfare ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ Third offset strategy ಮುಂದಿನ ಗೇಮ್ೇಂಜರ್​ಗಳು.

· ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಐ ಬಳಸಲು ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲ, ಎಐನಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗುವವನು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೇ ಆಳು ತ್ತಾನೆ ಎಂದು ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಹೇಳಿರುವುದು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಯಾವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ದ್ಯೋತಕ.

· ಅಮೆರಿಕದ ಪೆಂಟಗಾನ್ 2017ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮೇವೆನ್​ನಲ್ಲೇ ಎಐ ಬಳಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. ಯೆಮೆನ್, ರೆಡ್ ಸೀ, ಇರಾಕ್, ಸಿರಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅದು ಬಳಸಿದೆ.

· ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾಪಡೆ ಈಗ ಎಐ ಅಳವಡಿಸಿದ ಚಾಲಕರಹಿತ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇತ ನೌಕಾಪಡೆ (Ghost Fleet) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

· ಯೂಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಎರಡೂ ಎಐ ಡ್ರೋನ್​ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ. ಅವು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಜಾಮಿಂಗ್ ಕೂಡ ಅವುಗಳಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ!

· ಪ್ರಸ್ತುತ ರಷ್ಯಾ-ಯೂಕ್ರೇನ್ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶೇ. 70-80ರಷ್ಟು ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಎಐ ಡ್ರೋನ್​ಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.

· ಮಾರಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿಸಲು ಕಾನೂನು ತರಬೇಕೆಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ 129ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳು ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿವೆ