ಮೀನಾಕ್ಷಿ ನಟರಾಜನ್ ನಾಮಪತ್ರ ಪ್ರಕರಣ; ಚುನಾವಣಾ ಕೈಪಿಡಿಯ ನಿಯಮಗಳೇನು..? ಇಲ್ಲಿದೆ ಕಂಪ್ಲೀಟ್​ ಡಿಟೇಲ್ಸ್! | Meenakshi Natarajan

ಬಿಜೆಪಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಹುಲ್ ಕೊಠಾರಿ ಅವರು ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ದೂರಿನಿಂದ ಈ ವಿವಾದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಹೈದರಾಬಾದ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಖಾಸಗಿ ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ನಟರಾಜನ್ ಅವರು 4ನೇ ಆರೋಪಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಮಪತ್ರದ ಜೊತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಫಾರಂ 26 ಅಫಿಡವಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಿಜೆಪಿ ಆಕ್ಷೇಪ ಎತ್ತಿತ್ತು. ಈ ದೂರನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅರವಿಂದ್ ಶರ್ಮಾ, ನಾಮಪತ್ರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯ ನಿರ್ಧಾರ ಸರಿಯೇ ಅಥವಾ ತಪ್ಪೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕೈಪಿಡಿಯ ನಿಯಮಗಳೇ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಭಗವಾನ್‌ದೇವ್ ಇಸ್ರಾನಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ನಾಮಪತ್ರಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿರಬಾರದು.

ಅಫಿಡವಿಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೈಪಿಡಿಯ ಅಧ್ಯಾಯ 6, ನಿಯಮ 10(13) ರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಪೂರ್ಣ ಅಫಿಡವಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೆನಪೋಲೆ (Reminder) ನೀಡಿದ ನಂತರವೂ ಸರಿಪಡಿಸದಿದ್ದರೆ ನಾಮಪತ್ರ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು. ಮತದಾರರಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಪೂರ್ಣ ವಿವರ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆಶಯ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.

ನಿಯಮ 9(1): ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ಕ್ಲೆರಿಕಲ್ ತಪ್ಪುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾಮಪತ್ರಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು.

ನಿಯಮ 6(6): ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಮಪತ್ರವೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲ ಅಥವಾ ಸಂದೇಹವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಲಾಭ (Benefit of doubt) ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕು.

ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ 1951ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 33A ರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ತನ್ನ ಮೇಲಿರುವ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸುವುದು ಯಾವಾಗ ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂದರೆ.

ಎರಡು ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪವಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿ ಆರೋಪ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದರೆ (Charges framed).

ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರೆ.

ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಮೀನಾಕ್ಷಿ ನಟರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಯಾವುದೇ ಹಂತಗಳು ತಲುಪಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 223ರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರೋಪಿಗೆ ತನ್ನ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾಮಪತ್ರ ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿಸಿದ್ದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಾದ: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಅಜಯ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತಿವಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಆರೋಪಿ ಎಂದಲ್ಲ. ಅದು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣವೇ ಅಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಅಫಿಡವಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರೂ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕಾನೂನು ಅವಕಾಶ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 100(1)(c) ಪ್ರಕಾರ, ನಾಮಪತ್ರವನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರೆ ಇಡೀ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕಿದೆ.

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಾ. ಮೋಹನ್ ಯಾದವ್ ಅವರು ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದದ್ದು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸತ್ಯ ಮರೆಮಾಚುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದಂತಹ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ದೇಶದ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ತಮಗೆ ನೀಡಲಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಟೆಸ್ಟ್ ಕೇಸ್ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಲಿರುವ ಚುನಾವಣಾ ಅರ್ಜಿ ಈ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಕಾನೂನು ಸ್ವರೂಪ ನೀಡಲಿದೆ(ಏಜೆನ್ಸೀಸ್​).