ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಡ್ಯಾಂ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ China: ಭಾರತಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಆತಂಕ?

ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಕಾಮಗಾರಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವೇಗ ಪಡೆದಿದೆ. ಗಡಿದಾಟುವ ನದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಕೆಳಭಾಗದ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳಬಹುದು ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳವಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ "ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ" (Yarlung Tsangpo) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ "ಸಿಯಾಂಗ್" ನದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ "ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಕೃಷಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.

ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ನದಿಯ ಸಹಜ ಹರಿವು ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಹರಿದುಬರುವ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರವಾಹದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಅಸ್ಸಾಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಳಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಪರಿಸರದ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಭದ್ರತಾ ಆಯಾಮವೂ ಇದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ, ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಚೀನಾಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿಗಬಹುದು. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ವಿವಾದ ಉಂಟಾದರೆ, ನೀರಿನ ಹರಿವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಭಾರತ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ನೋಡದೇ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಚೀನಾ ತನ್ನ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಳಭಾಗದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬೀಜಿಂಗ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತ ಈ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಂಬಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳದೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಕೀರ್ತಿ ವರ್ಧನ್ ಸಿಂಗ್, ಈ ಯೋಜನೆ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. "ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1986ರಲ್ಲೇ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಂದಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಚೀನಾ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಳಭಾಗದ ಜನರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ಭಾರತ ಹಲವು ಬಾರಿ ಅಧಿಕೃತ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕಳವಳವನ್ನು ಚೀನಾಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ತಜ್ಞರ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಗಡಿದಾಟುವ ನದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಎಸ್. ಜೈಶಂಕರ್ ಅವರ ಚೀನಾ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವಿಷಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅನಾಹುತ ಎದುರಾದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಚೀನಾದ ಈ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ,(ಏಜೆನ್ಸೀಸ್).