ಅಮೆರಿಕದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಮಿತ್ರ ಪಾಕ್​!

ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಗೊಳಿಸಲು ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಸಂಧಾನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೇರ ಮಾತುಕತೆ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸುವುದು ಟ್ರಂಪ್ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಸ್ನೇಹ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಟ್ರಂಪ್ ಸದಾ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ, ಕೊಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ‘ಪಾತ್ರ’ವನ್ನು ಟ್ರಂಪ್ ಕರುಣಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗ ರಹಸ್ಯ.

ಇರಾನ್ ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ಇರುವ ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಗುಪ್ತಚರ ದಳದ ನೂತನ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ತುಳಸಿ ಗಬ್ಬಾರ್ಡ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಅಮೆರಿಕವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ ನೀಡಲು ಮರೆತಿಲ್ಲ.

ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಬಂಧವು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಹಲವು ಬಾರಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದೆ. 1971ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ ಹೆನ್ರಿ ಕಿಸಿಂಜರ್ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನೆರವಾಯಿತು. ಹೆನ್ರಿ ಕಿಸಿಂಜರ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೂಲಕ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ರಹಸ್ಯ ಭೇಟಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರೋಚಕವಾದ ಘಟನೆ. ಇದನ್ನು ‘ಆಪರೇಷನ್ ಮಾರ್ಕೆ ಪೋಲೊ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ (ರಷ್ಯಾ) ನಡುವೆ ಶೀತಲ ಸಮರ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿತ್ತು. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಹೊರಬರಲು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಚೀನಾದ ಬೆಂಬಲ ಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದವು.

ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಲು ಅಂದಿನ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಗಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಯಹ್ಯಾ ಖಾನ್​ರ ಸಹಾಯ ಕೋರಿದರು. ಚೀನಾದ ನಾಯಕ ಜೌ ಎನ್ಲಾಯ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬೀಜಿಂಗ್ ನಡುವೆ ರಹಸ್ಯ ಪತ್ರಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಯಭಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೈಬದಲಾದವು. ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅತಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಕೈಬರಹದಲ್ಲೇ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕದ ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ ಹೆನ್ರಿ ಕಿಸಿಂಜರ್ 1971ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಜುಲೈ 8ರಂದು ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್​ಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಾಟಕವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.

ಅಧಿಕೃತ ಔತಣಕೂಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಿಸಿಂಜರ್ ಅವರಿಗೆ ತೀವ್ರ ‘ಹೊಟ್ಟೆನೋವು’ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ನಾಥಿಯಾ ಗಲಿ ಎಂಬ ಗಿರಿಧಾಮಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಜುಲೈ 9ರ ಮುಂಜಾನೆ ಕಿಸಿಂಜರ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಏರ್​ಲೈನ್ಸ್​ನ ವಿಮಾನವನ್ನೇರಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜಿಂಗ್​ಗೆ ಹಾರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಚೌ ಎನ್ಲಾಯ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ರಹಸ್ಯ ಭೇಟಿ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು.

ಕಿಸಿಂಜರ್ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, 1972ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್ ಸ್ವತಃ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇದು 25 ವರ್ಷಗಳ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ (1971) ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಎರಡೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತವು ರಷ್ಯಾದೊಂದಿಗೆ 20 ವರ್ಷಗಳ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, 1971ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಮೌನ ವಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಅಂದು ಮಾಡಿದ ಈ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಅಮೆರಿಕವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎಂತಹದ್ದೇ ತಪ್ಪುಗಳಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತ ಬಂತು. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು.

ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು (ರಷ್ಯಾ) ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅಮೆರಿಕವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಹಾಯ ಕೋರಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ಸಿಐಎ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಐಎಸ್​ಐ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಫ್ಘಾನ್ ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್​ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ತನ್ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಕ್ರಮೇಣ, ಸೋವಿಯತ್ ಪಡೆಗಳು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಇದರ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಾಲಿಬಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಉಗ್ರವಾದದ ಉದಯವಾಯಿತು.

9/11ರ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಅಲ್-ಖೈದಾ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಅಮೆರಿಕದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ವಾಯುನೆಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸರಕು ಸಾಗಿಸಲು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಸಾವಿರಾರು ಅಲ್-ಖೈದಾ ಉಗ್ರರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಬಿಲಿಯನ್ ಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರ್ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ನೆರವು ನೀಡಿತು. ಆದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಒಳಗೆ ಆಂತರಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 70,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಗಳು ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದರು.

ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಅನುದಾನಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಅಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧ (1980ರ ದಶಕ) ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದ (2001ರ ನಂತರ) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ 33 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್​ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ನೆರವು ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, 2001ರ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸುಮಾರು 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಸಾಲವನ್ನು ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿತು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿಯಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸಾಲ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಹಲವು ಬಾರಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಎಫ್-16 ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ರೇಡಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಕ್​ವಿರೋಧಿ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದಾಗ ಹೇರಲಾಗಿದ್ದ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕವು ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ (ಅಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧದ ನೆರವಿಗಾಗಿ) ಬೇಗನೆ ಸಡಿಲಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಅಮೆರಿಕದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಾಗಲೆಲ್ಲ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಒಳಗಿನ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಗುಂಪುಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದಿವೆ, ಇದು ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಡ್ರೋನ್​ಗಳು ದಾಳಿ ನಡೆದಾಗ ಪಾಕ್ ಸರ್ಕಾರ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗದೆ ಅಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಒಸಾಮಾ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ ಹತ್ಯೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸದೆಯೇ ಅವರ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆ. ಅಮೆರಿಕವು ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಕೈಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಉಗ್ರರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತ ‘ದ್ವಂದ್ವ ಆಟ’ ಆಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೂ ಇದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ‘ಅನಿವಾರ್ಯ ಮಿತ್ರ’ನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ 2026ರ ಇರಾನ್ ಸಂಧಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಅಥವಾ ಸಾಲದ ಸಡಿಲಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.