ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾ ಗಿಯೂ, ರೈತರು ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರುವ ವಾಸ್ತವವನ್ನೂ ಈ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ ಮನಗಾಣಬೇಕಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾಲ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಿಗದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಉತ್ತೇಜನ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಗದಿರುವುದು. ‘ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೈತರು ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಬೇಕು’ ಎಂಬ ಭಾಷಣಗಳು ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಅನುಷ್ಠಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಾಗ ಸೌಲಭ್ಯ, ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆ ಢಾಳಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಆದಾಯವನ್ನಷ್ಟೇ ರೈತರು ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಮರಗಳ ಕೃಷಿಯಂಥ ಪರ್ಯಾಯ ಆದಾಯ ಮೂಲಗಳತ್ತ ಹೊರಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರೈತರ ಪ್ರಯತ್ನದ ಜತೆಗೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ ಜತೆಗೂಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಈ ವಾಸ್ತವಗಳ ಅರಿವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಂಥ ಸಮರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೂ ಅದರ ಲಾಭಗಳು ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಲಿ.
