ಅತಿಸಾರದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಜಠರದ ಅಗ್ನಿ ದೀಪನ, ಗ್ರಾಹಿ, ಸ್ತಂಭಕ, ಸಂತರ್ಪಣ, ಬಲ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಆಯುರ್ವೆದ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಜೀರ್ಣದಿಂದಾದ ಆಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಲಂಘನ, ಪಾಚನ, ದ್ರವಾಹಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಉದರದ ಅಗ್ನಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು. ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧವಾದ ಆಹಾರಗಳು ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಔಷಧಗಳು, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ನಡೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆಯುರ್ವೆದದ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೂ ಜನರಿಗೆ ಭೇದಿಯಿಂದ ಆಗುವ ತಾಪತ್ರಯಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಭೇದಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಪದ್ಬಾಂಧವ. ಎರಡು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಒಂದನೇ ಎಂಟು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜಾಯಿಕಾಯಿಯನ್ನು ಮಜ್ಜಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೇಯಬೇಕು. ನಾಲ್ಕು ಚಮಚ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಒಮ್ಮೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದಿ ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಂತು ಬಿಡುತ್ತದೆ! ಮಧ್ಯಮ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಜಾಯಿಕಾಯಿಯನ್ನು ತೇಯ್ದು ಅರ್ಧ ಲೋಟ ಮಜ್ಜಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿಯಬಹುದು. ದಾಳಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ಕಾಲು ಭಾಗದ ಒಣಗಿದ ಅಥವಾ ಹಸಿಯಾಗಿರುವ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಒಳಗಿನ ನಾರು ಭಾಗವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಲ್ಲ ಹಾಕಿ ಕುದಿಸಿ ಆರಿಸಿ ಕುಡಿದರೂ ಭೇದಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟಜ ಅಥವಾ ಕೊಡಸಿಗೆ ಗಿಡದ ಕಾಂಡದ ತೊಗಟೆಯ ಕಷಾಯವೂ ಬಹು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಬಾಣದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಾರ್ಲಿ ಗಂಜಿ, ಬಾರ್ಲಿ ಅಂಬಲಿಯೂ ದೇಹಕ್ಕೆ ತ್ರಾಣ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ತೆಂಗಿನ ತುರಿ, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಕಡೆದ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಹಾಕಿ ತಯಾರಿಸುವ ತಂಬುಳಿಯಂತೂ ಭೇದಿ ಇದ್ದಾಗ ಬಾಯಿರುಚಿ ಬರಿಸುವ ಆಹಾರವೂ ಹೌದು, ಔಷಧವೂ ಹೌದು. ಬೆಟ್ಟದ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಯನ್ನು ಅದು ಬೆಳೆಯುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಾಡುವ ತಂಬುಳಿ ಅತಿಸಾರ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಶಸ್ತ. ಇದೇ ರೀತಿ ಮೆಂತ್ಯೆ, ಜೀರಿಗೆ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಬೀಜ, ಶುಂಠಿ, ಕೊಡಸಿಗೆ ಹೂವು, ಲಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ನಾರು, ದಾಳಿಂಬೆ ಸಿಪ್ಪೆ, ದಾಳಿಂಬೆ ಚಿಗುರುಎಲೆ, ಸೀಬೆ ಚಿಗುರುಎಲೆ ಅಥವಾ ಪುದೀನ ಸೊಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡುವ ತಂಬುಳಿಗಳೂ ಹಿತಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
