ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ (ಐಎಎಫ್) ಆಧುನೀಕರಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಿಗ್-21 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಶ್ರೀನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ 51 ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಸ್ವೋರ್ಡ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಸೆ. 30ರಂದು ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಲಿದೆ.
ಉಳಿದ ಮೂರು ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ಗಳನ್ನು (ತಂಡಗಳನ್ನು) 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ವಾಯುಪಡೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ಈಗ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ 51 ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್, ಐಎಎಫ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಕಾ್ವಡ್ರನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ 1999ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ‘ಅಪರೇಷನ್ ಸಫೇದ್ ಸಾಗರ್’ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು.
ಮಿಗ್ -21 ವಿಮಾನವು ಸೋವಿಯತ್ ಕಾಲದ ಸಿಂಗಲ್ ಇಂಜಿನ್ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನವಾಗಿದೆ. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಪಡೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಇದು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಗಸ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಶತ್ರು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಉರುಳಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
51 ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ನೀಡಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಒಂದು ವಾಯುಸೇನಾ ಪದಕ ಮತ್ತು ಮೂರು ಉಲ್ಲೇಖ ರವಾನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆಪರೇಷನ್ ಪರಾಕ್ರಮ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
1980ರ ದಶಕದಿಂದ 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಿಗ್-21 ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗಿವೆ. 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೈಲಟ್ಗಳು ಮತ್ತು 60 ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
2019ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪುಲ್ವಾಮಾ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ ಪಾಕ್ನ ಉಗ್ರರ ಶಿಬಿರದ ಮೇಲೆ ವಾಯುದಾಳಿ ಮಾಡಿದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪಾಕ್ನ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ಮೀರಿ ಬಂದಿದ್ದವು. ಆಗ ವಿಂಗ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಅಭಿನಂದನ್ ವರ್ಧಮಾನ್ ಅವರು ಮಿಗ್-21 ವಿಮಾನ ಬಳಸಿಯೇ ಪಾಕ್ನ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಎಫ್-16 ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು.