ಮೂಗಿನ ಮೂವತ್ನಾಲ್ಕು ವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿರುವ ಆಯುರ್ವೆದವು ಮೂಗಿನ ರೋಗ ಬರಲು ಮೂವತ್ತೈದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದೆ ! ದೇಹದ ಸಹಜ ವೇಗಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು, ಅಜೀರ್ಣ, ಧೂಳಿನ ಸೇವನೆ, ಅತಿಯಾದ ಮಾತು, ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತು, ಏರುದನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಕೋಪ, ಕಾಲದ ವೈಪರೀತ್ಯ, ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು, ಸೂರ್ಯನ ಅತಿಬಿಸಿಲಿಗೆ ತಲೆ ಒಡ್ಡುವುದು, ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಮಲಗದೆ ಇರುವುದು, ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುವುದು, ತಂಪಾದ ನೀರು, ಹಣ್ಣಿನ ರಸಗಳ ಸೇವನೆ, ಮಂಜು, ಇಬ್ಬನಿ ಹಾಗೂ ತೇವಯುಕ್ತ ಗಾಳಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆ, ಅಹಿತಕರ ಆವಿ/ಹಬೆ ಸೇವನೆ, ಹೊಗೆ ಸೇವನೆ, ತಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಿ ಮಲಗುವುದು, ತಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಸಿ ಮಲಗುವುದು, ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಆಗುವ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ತಲೆಗೆ ಅಥವಾ ಮೂಗಿಗೆ ಆಗುವ ಆಘಾತ ಹಾಗೂ ಹೊಡೆತ, ರೋಗಕಾರಕ ಕ್ರಿಮಿಗಳಿರುವ, ಸ್ವಚ್ಛವಿಲ್ಲದ ನೀರಿಗೆ ಧುಮುಕುವುದು, ವಿಷಕಾರೀ ಹೂವುಗಳ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸುವುದು, ಮೂಗಿಗೆ ಬೆರಳು ಹಾಕುವುದು, (ಇದರಿಂದ ಮೂಗಿನೊಳಗೆ ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಹೋಗುವುದರಿಂದ), ಮಿತಿಮೀರಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವುದು, ಶೋಕ, ದೈಹಿಕ ರೋಗಗಳ ಪರಿಣಾಮ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸುವುದು, ಸಮೀಪದ ಗಂಟಲಿನ ಸೋಂಕು ರೋಗಗಳು, ಬೀಜದೋಷದಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ, ಶಿರಸ್ಸಿನ ನರದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಪೋಷಕಾಂಶ ವಿಹೀನತೆ, ಜನ್ಮಕಾಲದ ದೋಷ - ಹೀಗೆ ವಾತಾದಿ ದೋಷಗಳು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚಯವಾಗಿ ಮೂಗಿನ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
