ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶ್ರೀರಾಮನ ಆದರ್ಶ. ‘ರಾಮೋ ವಿಗ್ರಹವಾನ್ ಧರ್ಮಃ’- ಧರ್ಮದ ಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀರಾಮ. ಸಮತೋಲನದ ಜೀವನವು ಧರ್ವತ್ಮರ ಲಕ್ಷಣ. ಶ್ರೀರಾಮನು ಸುಖ-ದುಃಖಾದಿ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಭೋಗಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೆಂದು ಬಂದಾಗಲೂ, ಮುಂದೆ ವನವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗಲೂ ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಧರ್ವಿುಷ್ಠ, ಮುಂದೆ ಅರ್ಥ-ಕಾಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ? ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದಾಗಲೂ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಿಡದೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು, ಇತರರಿಗೆ ಆದರ್ಶ. ಬಾಲಕನಿಗೆ ತಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಇಂತಹ ನಾಯಕರ ಆದರ್ಶ ನಮಗೆ ತಂದೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ‘ಧರ್ಮವೆಂಬ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೋ. ಧರ್ಮವು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಊರಿದ ಮೇಲೆ, ನಂತರ ಅರ್ಥ-ಕಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡು. ಆಗ ಅದು ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲೇ ಪರ್ಯಾವಸಾನವಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ದಿಗ್ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ‘ಹೃದಯಗುಹೆಯಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮವನ್ನರಿತು ತಿಳಿಸಬಲ್ಲ ಮಹಾಜನರು ಯಾವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೋ ಅದು ಸರಿಯಾದ ಹಾದಿ’ ಎಂದು ಶ್ರೀರಂಗ ಮಹಾಗುರುಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ನಾಯಕನ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶ ಪಾತ್ರಗಳ ಕಥಾನುಸಂಧಾನ ಹಾಗೂ ಅನುಕರಣೆ ಲೌಕಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವಾಗಿ, ಮೋಕ್ಷಪ್ರದವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಆದರ್ಶ ನಾಯಕರಿಗೆ ಒಡಲಾದ ಭಾರತಭೂಮಿಗೂ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಟ್ಟು ನಮ್ಮನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿರುವ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಪರಂಪರೆಗೆ ನಮೋ ನಮಃ.
