ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಕನಸುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅಸಲಿ ರಹಸ್ಯವೇನು? ವಿಜ್ಞಾನ ಹೇಳುವುದೇನು? Dream Science

Dream Science: ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿದಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾವು ಎಲ್ಲೋ ಹಾರುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಎಲ್ಲೋ ಇರುವಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲ ಕನಸುಗಳು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ಮೇಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಕಣ್ಣು ತೆರೆದ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾದರೆ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಇಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದೇಕೆ? ನಿಮಗೂ ಹೀಗೆ ಆಗಿದೆಯಾ ? ಹಾಗಾದರೆ ಕನಸಿನ ಹಿಂದಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನದ ರಹಸ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನಿದ್ದೆ ಎಂದರೆ ಮಿದುಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುವ ಸಮಯವಲ್ಲ. ನಿದ್ದೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮಿದುಳಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ REM (Rapid Eye Movement) ನಿದ್ದೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಿದುಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕಥೆಯಂತೆ ಅನುಭವವಾಗುವ ಕನಸುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.

ನಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅನುಭವಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆನಪುಗಳು ಕನಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು. ದಿನವಿಡೀ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಯಾವುದಾದರೂ ಘಟನೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿ ನೇರವಾಗಿಯೇ ಅಥವಾ ಬದಲಾಗಿರುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕನಸು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಘಟನೆಗೆ ನೇರವಾದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಿದುಳು ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ವಿವಿಧ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ ಕನಸಿನ ಕಥೆಯೂ ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಾವು ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ ಕ್ಷಣವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಪರಿಚಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಪ್ರತಿರಾತ್ರಿ ಕನಸು ಕಾಣಬಹುದಾದರೂ, ಎದ್ದ ನಂತರ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಎಚ್ಚರವಾದ ಸಮಯ, ನಿದ್ದೆಯ ಹಂತ ಮತ್ತು ಕನಸಿನ ವೇಳೆ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಾದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಕನಸು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವಿದೆಯೇ? ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ನೆನಪುಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಭಾವನೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮಿದುಳಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಂತಹ ಹಲವು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ, ನಾವು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಮಿದುಳು ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ‘ಕನಸಿನ ಜಗತ್ತು’ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಶ್ಯಕ್ಕೂ ರಹಸ್ಯಮಯ ಅರ್ಥವಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್, ಅದು ಮೆದುಳಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ಆಗಿರಬಹುದು.