ನಾವು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ದೇಹವು ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಅನ್ನು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸುಮಾರು 12 ರಿಂದ 16 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಏನನ್ನೂ ಸೇವಿಸದಿದ್ದಾಗ, ದೇಹವು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಸುಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 'ಕೀಟೋನ್‌ಗಳು' (Ketones) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೀಟೋನ್‌ಗಳು ಮೆದುಳಿಗೆ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ 'ಸೂಪರ್ ಫ್ಯುಯೆಲ್' ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಏಕಾಗ್ರತೆ (Focus) ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಪವಾಸವು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF) ಎಂಬ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮೆದುಳಿನ 'ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್' ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದು ಹೊಸ ನರಕೋಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಲ್ಝೈಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್‌ನಂತಹ ಮೆದುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪವಾಸ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ದೇಹವು ಸ್ವತಃ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ 'ಆಟೋಫ್ಯಾಗಿ' (Autophagy) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಉಪವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪವಾಸವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತವನ್ನು (Inflammation) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಖಿನ್ನತೆ (Depression) ಮತ್ತು ಆತಂಕದ (Anxiety) ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.

ಉಪವಾಸವು ಮೆದುಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾದರೂ, ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅತಿಯಾದ ಉಪವಾಸವು ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಕಿರಿ ಅಥವಾ ಸುಸ್ತನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಮಧುಮೇಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಮೇರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು,(ಏಜೆನ್ಸೀಸ್).