ಹೊಸಪೇಟೆ: ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮುನಿಸು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಬರಗಾಲದ ಛಾಯೆ ಈಗ ಈ ಅಪರೂಪದ ಜಲಚರಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಕೊಳ್ಳಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲದೆ ನದಿ ಒಣಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನೀರುನಾಯಿ ಜೀವಭಯದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿವೆ.

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವದ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಹಂಪಿಯ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ತೀರ ಅಪರೂಪದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಳವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಬೇಧದ ನೀರುನಾಯಿಗಳು ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊAಡಿವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಬಾರಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ತೀರದ ಈ ಮುದ್ದಾದ ಜಲಚರಗಳಿಗೆ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದ ಬಿಸಿ ತಟ್ಟಿದೆ. ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲದೆ ನದಿ ಒಣಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ತಮ್ಮ ಹಸಿವು-ತೃಷೆ ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಅಪರೂಪದ ಜೀವಾವಳಿಗಳು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಲಸೆ ಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿವೆ.

ತುAಗಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕಿನ ಬುಕ್ಕಸಾಗರದ ವರೆಗೆ ದೇಶದ ಏಕೈಕ 'ನೀರುನಾಯಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಇದೆ. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಸುಮಾರು 34 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ತಳ ತಲುಪಿದ್ದು, ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿವು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಂತುಹೋಗಿದೆ. ಜಲಮೂಲಗಳು ಒಣಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಲೂವೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರುನಾಯಿಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿವೆ.

ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಹಂಪಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಲಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿರುವ ನೀರುನಾಯಿಗಳು ನಗರದತ್ತ ಲಗ್ಗೆ ಇಡುತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಮೂರು ಅಪರೂಪದ ನೀರುನಾಯಿಗಳು ನಗರದ ದೋಬಿ ಘಾಟ್ ಕಾಲುವೆ ಬಳಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿವೆ. ನದಿಯಿಂದ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಈಜುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಈ ಜೀವಿಗಳು, ಕಾಲುವೆಯಾಚೆ ದಡದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿವೆ. ನಗರದ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹತ್ತಿರ ಈ ಮುಗ್ಧ ಜೀವಿಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಇವುಗಳ ಸಂಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.

ನೀರುನಾಯಿಗಳು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಅತ್ಯಂತ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಇವು ನದಿ ಬಿಟ್ಟು ನಗರದ ಕಾಲುವೆ ಹಾಗೂ ಚರಂಡಿಗಳತ್ತ ಬರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಾಯಿಗಳ ದಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕುವ ಅಥವಾ ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ. ವನ್ಯಜೀವಿ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಈ ಕುರಿತು ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಳವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಬೇಧದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ತಕ್ಷಣವೇ ಮುತುವರ್ಜಿ ವಹಿಸಬೇಕಿದೆ. ನೀರುನಾಯಿಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ನೀರಿನ ಆಸರೆ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.

ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ನೀರುನಾಯಿಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿ ಮರಳಿ ಸೂಕ್ತ ಜಲಮೂಲಕ್ಕೆ ಬಿಡಬೇಕು.ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದಂತೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಬೇಕಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಲಿಯಾಗುವ ಮುನ್ನ, ಸಂಬAಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡು ಈ ನದಿಯ ಒಡೆಯರನ್ನ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

"

ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗೆ ಕಾಲೂವೆಗಳು ಹೊಂದಿಕೊAಡಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀರುನಾಯಿಗಳು ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರ ಬಹುದು. ಹೊರಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಗಮನಕ್ಕೆ ತನ್ನಿ. ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

— ಅನುಪಮಾ ಅರಣ್ಯ ಉಪ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ, ವಿಜಯನಗರ