ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥ 'ಮುದ್ರಾ' ಧಾರಣೆ...

Published on:

05 Jul 2025, 3:02 pm

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆರಾಧನೆ

ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಜು.6ರಂದು ಏಕಾದಶಿ ಆಚರಣೆ

ಪ್ರಶಾಂತ ಭಾಗ್ವತ ಉಡುಪಿ

ಆಸ್ತಿಕರೆಲ್ಲರೂ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ವಿವಿಧ ಬಗೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಅಥವಾ ಆಚರಣೆ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರಾಧಕರೂ ಸಹ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುದ್ರಾ ಧಾರಣೆ ಮೂಲಕ ದೇವರ ಸಂಪ್ರೀತಿ ಗಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಅನುಸರಿಸುವ ಎಲ್ಲರೂ ಸಹ ಮುದ್ರಾ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠದಲ್ಲೂ ಸಹ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ತಪ್ತ ಮುದ್ರಾ ಧಾರಣೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಈ ಬಾರಿ ಜುಲೈ 6ರಂದು ಮಠದ ಭೋಜನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯ ನಡೆಯಲಿದೆ.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಚಾಲನೆ

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಜಗತ್ತಿನ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಭಗವಂತನ ಸವೋರ್ತ್ತಮತ್ವ ಸಾರುವ ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮುದ್ರಾ ಧಾರಣೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಆಚರಿಸುವುದು ಮುದ್ರಾ ಧಾರಣೆಯ ಉದ್ದೇಶ. ಇದೊಂದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ವೈಷ್ಣವ ದೀಕ್ಷೆ. ಭಗವಂತನ ಆರಾಧನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆ.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಯೋಗ ನಿದ್ರೆ

ಆಷಾಡ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲು ವಿಷ್ಣುವು ಯೋಗ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುವ ಪರ್ವಕಾಲ. ಅದನ್ನು ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಏಕಾದಶಿಯಿಂದ 4 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಭಗವಂತ ಯೋಗ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸವಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆರಾಧನೆ ಮೂಲಕ ಆತನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನೀಕರಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪುಣ್ಯ ಕಾಲವೂ ಹೌದು. ಈ ದಿನದಂದು ಭಕ್ತರು ಜಾತಿ&ಮತ, ಧರ್ಮದ ಯಾವುದೇ ಚೌಕಟ್ಟಿಲ್ಲದೆ ತಪ್ತ ಮುದ್ರಾ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಡಾ. ಬಿ.ಗೋಪಾಲ ಆಚಾರ್ಯ.

ಮಠದಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನ ಹೋಮ

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಯುಧವಾದ ಸುದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಶಂಖದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹದವಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಎದೆ ಹಾಗೂ ಎರಡು ತೋಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಂತ್ರೋಚ್ಛಾರದ ಮೂಲಕ ಪರ್ಯಾಯ ಶ್ರೀಗಳು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮುದ್ರಾ ಧಾರಣೆಗೂ ಮೊದಲು ಸುದರ್ಶನ ಹೋಮ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಶ್ರೀಗಳು ತಮ್ಮ ತೋಳುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆ ಬಳಿಕ ಪಟ್ಟದ ಕಿರಿಯ ಶ್ರೀಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸದ್ಭಕ್ತರಿಗೆ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಮುದ್ರಾ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ವಿದೇಶ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಆಚಾರ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ವೃತಾಸುರನೆಂಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಕ್ಕಸನೋರ್ವ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ. ಆತನಿಂದ ಪರಾಜಿತರಾದ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ವಿಷ್ಣುವು, ತಾವುಗಳೆಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ ಆಯುಧಗಳಾದ ಶಂಖ-ಚಕ್ರದ ಲಾಂಛನ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರಂತೆ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ದೇವತೆಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೃತಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಂಖ-ಚಕ್ರದ ಮುದ್ರಾ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸಾರ ಜಂಜಾಟದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಎದುರಾಗುವ ಅನೇಕ ಬಾಹ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಶತ್ರುಗಳ ನಾಶಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ಎಲ್ಲ ಭಕ್ತರೂ ಸಹ ತಪ್ತ ಮುದ್ರಾ ಧಾರಣೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಧನ್ಯರಾಗಬೇಕು, ಈ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತಿಯ ವಿಶೇಷವಾದ ಅರ್ಹತೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಯಾರೆಲ್ಲ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಕಾದಶಿಯ ಈ ಪರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರೆ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಉಡುಪಿ ಕೃಷ್ಣನ ವಿಶೇಷ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಬೇಕು. | ಸುಗುಣೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ ಶ್ರೀಪಾದರು. ಪರ್ಯಾಯ ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠ

Udupi